Megaüreter: üreterin genişlemesi

Megaüreter nedir?

Üreter, idrarı böbrekten mesaneye taşıyan ince bir kanaldır. Çocuklarda çapı genellikle 5 mm’den azdır. Üreterin çapı 7 mm’yi aştığında buna megaüreter denir. Genişleme çoğu zaman böbrek pelvisinin genişlemesiyle, yani hidronefrozla birlikte görülür.

Tipleri

Megaüreter nedenine göre dört gruba ayrılır:

• Obstrüktif (tıkayıcı). Üreterin mesaneye girdiği yerde dar, çalışmayan bir bölüm vardır ve idrar aşağı akamaz. En sık görülen tiptir.
• Reflülü. İdrar mesaneden geri kaçar ve üreteri genişletir. Bu durum vezikoüreteral reflü olarak değerlendirilir.
• Hem obstrüktif hem reflülü. Seyrek görülür.
• Reflüsüz ve obstrüksiyonsuz. Ne tıkanıklık ne reflü vardır; üreter geniş olsa da idrar normal akar. Çoğu zaman kendiliğinden düzelir.

Bunun dışında megaüreter primer (üreterin kendi kusuru) veya sekonder (örneğin posterior üretral valv ya da nörojen mesane sonucu) olabilir. Sekonder megaüreterde altta yatan neden tedavi edilmelidir.

Belirtiler

Bugün megaüreterlerin çoğu gebelikte ultrasonla saptanır ve doğumdan sonra hiçbir şikâyet olmaz. Önceden fark edilmeyen durumlarda ilk belirti çoğu zaman ateşli bir idrar yolu enfeksiyonudur. Büyük çocuklarda karın ağrısı, idrarda kan veya böbrek taşı da görülebilir.

Tanı

• Ultrason: üreterin çapı (özellikle mesanenin arkasında), böbrek pelvisi ve böbrek dokusu.
• İSUG (işeme sistoüretrografisi): reflüyü ve idrar kanalını değerlendirmek için. Megaüreterde neredeyse her zaman gerekir.
• MAG3/DTPA sintigrafisi: böbreğin fonksiyonu ve idrarın ne kadar iyi aktığı.

Tedavi

Takip ve antibiyotik profilaksisi

Primer obstrüktif megaüreterin büyük kısmı çocuk büyüdükçe düzelir. Bu yüzden ilk adım aktif takiptir: ultrason belirli aralıklarla tekrarlanır, gerektiğinde MAG3/DTPA sintigrafisi yapılır. Hayatın ilk yılında enfeksiyon riskini azaltmak için günlük düşük doz antibiyotik (profilaksi) önerilir.

Ameliyat ne zaman gerekir?

• böbrek fonksiyonu azalıyorsa,
• genişleme artıyorsa,
• profilaksiye rağmen ateşli enfeksiyonlar tekrarlıyorsa,
• ağrı veya taş gelişiyorsa.

Standart ameliyat üreterin mesaneye yeniden dikilmesidir (reimplantasyon): dar bölüm çıkarılır, genişlemiş üreter gerekirse daraltılır ve mukoza altında (submukozal) bir tünel oluşturularak mesaneye yeniden dikilir. Bu tünel idrarın mesaneden üretere geri kaçmasını önler. Başarı oranı %90’ın üzerindedir.

Bir yaşından küçük bebeklerde bu ameliyat teknik olarak zor olduğundan, gerektiğinde geçici yöntemler seçilir: dar bölümün endoskopik olarak genişletilip stent yerleştirilmesi veya üreterin geçici olarak cilde ağızlaştırılması (geçici üreterostomi). Bu yöntemler çocuk büyüyene kadar böbreği korur.