Nörojen mesane: sinir kaynaklı mesane bozukluğu

Nörojen mesane nedir?

Mesanenin dolması ve boşalması beyin ve omurilik tarafından kontrol edilir. Sinir yolları hasar gördüğünde mesane ya aşırı kasılarak yüksek basınç oluşturur ya da zayıf kasıldığı için tam boşalmaz; sfinkter de zamanında açılmaz. Buna nörojen mesane denir.

Çocuklarda en sık neden spina bifidadır (omurga yarığı, miyelomeningosel). Diğer nedenler: omuriliğin doğumsal anomalileri (gergin omurilik), sakral anomaliler, omurilik yaralanmaları ve tümörleri.

Neden tehlikelidir?

Asıl sorun idrar kaçırma değil, mesanedeki yüksek basınçtır. Mesane sertleştiğinde ve tam boşalmadığında bu basınç, böbreklerden mesaneye idrar taşıyan üreterler yoluyla böbreklere iletilir. Sonuçta hidronefroz, reflü, tekrarlayan enfeksiyonlar ve yıllar içinde böbrek fonksiyonu kaybı gelişebilir.

Erken tedavi ve düzenli takip, böbrek hasarı riskini azaltmaya yardımcı olur.

Tetkikler

• Ultrason: böbrekler, mesane duvarının kalınlığı, idrar yaptıktan sonra kalan idrar.
• Ürodinami: mesanenin kapasitesini, dolarken oluşan basıncı ve sfinkterin çalışmasını ölçer. Tedaviyi planlamak için temel tetkiktir.
• İşeme sistoüretrografisi (İSUG): reflüyü ve mesanenin şeklini görmek için.
• DMSA sintigrafisi: böbreklerde skar olup olmadığını görmek için.

Tedavi

Temiz aralıklı kateterizasyon

Günde 4–6 kez ince bir kateterle mesane boşaltılır. Bu, basıncı azaltır ve mesanede kalan idrarı ortadan kaldırır. Önce anne baba, daha sonra çocuğun kendisi bunu yapmayı öğrenir.

İlaçlar

Mesaneyi gevşeten ilaçlar (antimuskarinik ilaçlar, örneğin oksibutinin) basıncı düşürür ve mesanenin daha fazla idrar biriktirmesini sağlar.

Botulinum toksini

İlaçlar yeterli olmadığında sistoskopi ile mesane duvarına botulinum toksini enjekte edilir. Etkisi yaklaşık 6–9 ay sürer, tekrarlanabilir.

Cerrahi tedavi

• Mesanenin büyütülmesi (augmentasyon): bağırsağın bir bölümü kullanılarak mesane genişletilir.
• Mitrofanoff kanalı: göbekten mesaneye küçük bir kanal oluşturulur, çocuk kateteri buradan kolayca kendisi takar.
• Mesane boynu ameliyatları: idrar sürekli kaçıyorsa sfinkteri güçlendirmek için.

Bağırsak düzeni

Kabızlık ve gaita kaçırma nörojen mesaneye sıklıkla eşlik eder. Düzenli bir bağırsak programı, gerekirse lavman sistemleri hem yaşam kalitesini hem de mesanenin çalışmasını iyileştirir.

Takip

Nörojen mesane ömür boyu takip gerektirir. Çocuk büyüdükçe, özellikle hızlı büyüme dönemlerinde mesanenin çalışması değişebilir. Düzenli ultrason, ürodinami ve böbrek fonksiyonu kontrolleri, tedavinin zamanında değiştirilmesini sağlar.