Böbrek ve mesane ultrasonu

Ultrason neyi gösterir?

Ultrason (USG), çocuk ürolojisinde en sık kullanılan, radyasyonsuz, ağrısız ve tekrarlanabilen tetkiktir. Böbrek ve mesane ultrasonu şunları gösterir:

• böbreklerin boyutu, şekli ve dokusu (parankim kalınlığı),
• toplayıcı sistemin genişlemesi (hidronefroz): pelvisin boyutu, kaliksler,
• üreterlerin genişlemesi (megaüreter),
• mesane duvarı ve mesane içindeki değişiklikler (üreterosel),
• idrar yaptıktan sonra kalan idrar,
• taşlar, kistler, çift toplayıcı sistem.

Testis ve skrotum ultrasonu ise testis hacmini, kan akımını, hidroseli ve varikoseli gösterir.

Ateşli idrar yolu enfeksiyonunda bebeklerde ve genel durumu ağır olan çocuklarda böbrek ve mesane ultrasonu 24 saat içinde yapılır; hastaneye yatırılmayan çocukta daha sonraya planlanabilir. Tuvalet eğitimini tamamlamış çocukta ultrason, kalan idrarı ölçmek için idrar yapmadan önce ve sonra yapılır (EAU 2026).

Hazırlık

• Mesane dolu olmalıdır. Tetkikten 30–60 dakika önce çocuğa su verin ve (mümkün olduğunca) idrarını yapmamasını sağlayın.
• Bebeklerde tetkikten önce emzirmek veya süt vermek yeterlidir.
• Aç gelmeye gerek yoktur.

Rapordaki temel ölçümler

• Pelvis ön-arka çapı (APD): hidronefrozun derecesini gösteren temel sayı. Doğumdan sonra APD 10 mm’nin altındaysa ve kalikslerde, böbrek dokusunda (parankimde), üreterde ve mesanede başka değişiklik yoksa normal olabilir. 10 mm ve üzeri değerler ayrıca UTD sınıflamasına göre değerlendirilmelidir. Kendi sonucunuzu yaklaşık bir değerlendirme için hidronefroz ölçüm aracıyla kontrol edebilirsiniz.
• Kaliksler: yalnızca merkezi kalikslerin genişlemesi düşük risk grubuna girebilir, periferik kalikslerin genişlemesi ise daha ciddi bir bulgudur.
• Parankim kalınlığı: böbrek dokusunun incelmesi uzun süreli basıncın işareti olabilir.
• Üreter çapı: 7 mm’den fazlaysa genişlemiş kabul edilir.
• Kalan idrar (rezidü): idrar yaptıktan sonra mesanede kalan idrardır, mesanenin tam boşalıp boşalmadığını gösterir.

Tek bir ölçüme bakarak tanı konmaz. Doktor tüm bulguları, çocuğun yaşını ve şikâyetlerini birlikte değerlendirir.