Ektopik böbrek: pelvik böbrek ve çapraz ektopi

Ektopik böbrek nedir?

Anne karnındaki gelişim sırasında böbrekler leğen (pelvis) bölgesinde oluşur, sonra yukarı doğru yükselerek kaburgaların yakınında, belin arka tarafındaki asıl yerlerine ulaşır. Bazen böbreklerden biri bu yolu tamamlamaz ya da karşı tarafa geçer. Olması gereken yerin altında, üstünde veya karşı tarafta duran böbreğe ektopik böbrek denir.

Başlıca tipleri şunlardır:

• pelvik böbrek: böbrek pelviste (leğen kemiğinin çevrelediği bölgede), mesaneye yakın kalır,
• çapraz ektopi: böbrek omurganın karşı tarafına geçer,
• çapraz füzyonlu ektopi: karşı tarafa geçen böbrek oradaki böbrekle birleşir ve iki böbrek de aynı tarafta olur.

Bazı çalışmalara göre ektopik böbrek yaklaşık 1000 kişide bir görülür. Çocuklarda yapılan bir çalışmada ektopik böbreklerin yarıdan fazlası pelviste yerleşmiştir.

Belirtileri

Ektopik böbreği olan çocukların çoğunda hiçbir şikâyet olmaz. Bu yüzden ektopik böbrek çoğu zaman gebelikteki ultrason incelemesinde ya da başka bir nedenle, örneğin idrar yolu enfeksiyonu veya karın ağrısı için yapılan tetkiklerde bulunur.

Sorun çıktığında şunlar görülebilir:

• karın veya bel ağrısı,
• ateş ve idrar yaparken ağrı,
• idrarda kan,
• yüksek tansiyon.

Hangi sorunlarla birlikte olabilir?

Ektopik böbrekte idrar bazen normalden yavaş akar. Bu nedenle şunlar daha sık görülür:

• hidronefroz: böbrek pelvisinin genişlemesi, genellikle hafif ve geçici,
• vezikoüreteral reflü: idrarın mesaneden böbreğe geri kaçması,
• idrar yolu enfeksiyonu,
• böbrek taşı.

Seyrek olarak böbrek pelvisinin üreterle birleştiği yerde darlık (üreteropelvik bileşke darlığı) görülür.

Tetkikler

İlk tetkik böbrek ve mesane ultrasonudur. Böbrek olması gereken yerde görünmediğinde doktor onu pelviste veya karşı tarafta arar. İdrar ve kan tahlilleriyle enfeksiyon ve böbrek fonksiyonu kontrol edilir.

Ek tetkikler her çocukta gerekmez, çocuğun durumuna göre seçilir:

• reflüyü araştırmak için işeme sistoüretrografisi (İSUG),
• her böbreğin toplam fonksiyondaki payını ve dokunun durumunu görmek için DMSA sintigrafisi,
• genişleme varsa idrar akışını değerlendirmek için MAG3 sintigrafisi.

Tedavi ve takip

Ektopik böbrek şikâyete yol açmıyor ve böbreğe zarar vermiyorsa tedavi gerekmez. Böbreği yerine taşımak için ameliyat yapılmaz. Çocukların çoğunda toplam böbrek fonksiyonu normal kalır.

Tedavi ortaya çıkan soruna yöneliktir: enfeksiyon, taş ve reflü ayrı ayrı tedavi edilir, idrar akışındaki tıkanıklık ise cerrahi olarak giderilir. Çocuklarda böyle bir ameliyata nadiren ihtiyaç duyulur.

Pelviste yerleşen ya da diğer böbrekle birleşmiş böbrek darbeyle daha kolay zarar görebilir. Çocuğunuz temas sporları yapmak istiyorsa bunu önceden doktorunuzla konuşun.

Ne zaman doktora başvurmalısınız?

Ektopik böbreği olan çocukta ateş, karın veya bel ağrısı ya da idrarda kan olursa planlı kontrolü beklemeyin, doktora başvurun.