Atnalı böbrek: çocuklarda böbreklerin birleşik olması

Atnalı böbrek nedir?

Normalde iki böbrek omurganın iki yanında, birbirinden ayrı durur. Bazen anne karnındaki gelişim sırasında böbrekler alt uçlarından birleşir ve at nalına, yani “U” harfine benzeyen tek bir organ oluşur. Buna atnalı böbrek denir.

Bu, böbreklerin en sık görülen birleşme anomalisidir. Radyolojik görüntülemelere dayanan bir çalışmada yaklaşık 670 kişide bir saptanmıştır. Erkek çocuklarda kızlara göre daha sık görülür. Birleşik böbrek genellikle normal böbreklerden biraz daha aşağıda ve karnın ön tarafına daha yakın yerleşir.

Çocukların çoğunda hiçbir şikâyet olmaz. Bu yüzden atnalı böbrek genellikle başka bir nedenle yapılan ultrasonda fark edilir.

Hangi sorunlarla birlikte olabilir?

Atnalı böbreği olan çocuklarda bazı sorunlar daha sık görülür:

• üreteropelvik bileşke darlığı: böbrek pelvisinin üretere geçtiği yerin daralması ve buna bağlı hidronefroz,
• vezikoüreteral reflü: idrarın mesaneden böbreğe geri kaçması,
• idrar yolu enfeksiyonu,
• böbrek taşı.

Şikâyeti olan çocuklarda yapılan bir çalışmada çocukların yarısından fazlasında reflü veya üreteropelvik bileşke darlığı bulunmuştur.

Atnalı böbrek bazı genetik sendromlarla, özellikle Turner sendromu (yalnızca kızlarda görülür) ve Edwards sendromu (trizomi 18) ile birlikte olabilir. Atnalı böbreği olan çocukların yaklaşık üçte birinde kalp-damar, sinir veya ürogenital sistemde başka bir doğuştan sorun da vardır.

Belirtiler

Şikâyet olduğunda şunlar görülebilir:

• karın ağrısı ve bulantı,
• ateş ve idrar yaparken ağrı (enfeksiyon sırasında),
• idrarda kan.

Tetkikler

İlk tetkik böbrek ve mesane ultrasonudur. Ultrasonda böbrek pelvislerindeki genişleme, taş ve mesane değerlendirilir. İdrar ve kan tahlilleriyle enfeksiyon ve böbrek fonksiyonu kontrol edilir.

Genişleme veya ateşli enfeksiyon varsa doktor ek tetkik isteyebilir: reflüyü görmek için İSUG, idrar akışının bozulup bozulmadığını anlamak için MAG3 sintigrafisi. Bu tetkikler her çocuğa gerekmez.

Tedavi ve takip

Atnalı böbreğin şeklini değiştirmek mümkün değildir; buna gerek de yoktur. Şikâyeti ve ek sorunu olmayan çocukta tedavi gerekmez; doktor planlı ultrasonlarla takip önerebilir.

Tedavi eşlik eden soruna yöneliktir. Enfeksiyon, taş ve reflü ayrı ayrı tedavi edilir. Üreteropelvik bileşke darlığı böbreğin çalışmasını bozuyorsa piyeloplasti yapılır. Atnalı böbreği olan çocuklarda en sık yapılan ameliyat budur ve sonuçları genellikle iyidir.

Günlük hayat ve spor

Birleşik böbrek aşağıda ve karnın ön tarafına yakın durduğu için darbeyle yaralanma riski daha yüksektir. Çocuğunuzun temas sporları yapıp yapamayacağını doktorunuzla konuşun.

Ne zaman doktora başvurmalısınız?

Atnalı böbreği olan çocukta ateş, karın veya böğür ağrısı, idrarda kan ya da idrar miktarında azalma olursa bir sonraki planlı kontrolü beklemeyin, doktora başvurun.