Gündüz idrar kaçırma ve sık idrara çıkma

Ne zaman sorun sayılır?

Çocukların çoğu gündüz idrarını tutmayı 2–4 yaş arasında öğrenir. 5 yaşından sonra gündüz düzenli idrar kaçırma, aşırı sık veya çok seyrek idrara çıkma ve ani, güçlü sıkışma hissi alt üriner sistem disfonksiyonu olarak adlandırılır ve değerlendirme gerektirir.

Okul çağındaki çocukların yaklaşık %5–10’unda görülür ve çoğu zaman kabızlık, idrar yolu enfeksiyonları ve gece idrar kaçırma ile birlikte bulunur.

Başlıca türleri

• Aşırı aktif mesane. Mesane tam dolmadan aniden kasılır. Çocuk birden tuvalete koşar, bazen yetişemez. İdrarını tutmak için bacaklarını çaprazlar, topuğunun üstüne çömelir, cinsel organını sıkar.
• İşemeyi erteleme. Çocuk oyuna veya ekrana dalıp son ana kadar bekler.
• Disfonksiyonel işeme. İşeme sırasında pelvik taban kasları gevşemez, idrar akımı dalgalanır, zayıflayıp güçlenir, mesane tam boşalmaz.
• Az aktif mesane. Çocuk seyrek idrara çıkar, ıkınarak boşaltır.

Daha nadir nedenler: kızlarda ektopik üreter (sürekli damlama), erkeklerde posterior üretral valv, sinir sistemi sorunları, gülerken idrar kaçırma.

Tetkikler

• ayrıntılı görüşme ve işeme günlüğü (yazdırılabilir form),
• fizik muayene, özellikle bel ve kuyruk sokumu bölgesi,
• idrar tahlili,
• üroflovmetri ve işemeden sonra kalan idrarın ultrasonla ölçülmesi,
• gerekirse böbrek ve mesane ultrasonu.

Çoğu çocuğa girişimsel tetkik gerekmez.

Tedavi

Üroterapi

Tedavinin temelini üroterapi, yani doğru tuvalet ve yaşam alışkanlıklarının öğretilmesi oluşturur:

• istek olmasa da 2–3 saatte bir, günde 5–7 kez düzenli tuvalete gitmek,
• tuvalette rahat oturmak: ayaklar bir desteğe basar, dizler biraz yukarıda, acele etmeden,
• gün boyunca eşit dağıtılmış yeterli su, şekerli ve gazlı içeceklerden uzak durmak,
• kabızlığın tedavisi, çünkü dolu bağırsak mesaneye baskı yapar,
• çocuğun motivasyonu: bir günlük tutun ve çocuğu kuru günler için değil, birlikte kararlaştırdığınız adımlar (örneğin tuvalete zamanında gitmek) için övün.

Ek tedaviler

• İlaçlar: aşırı aktif mesanede mesaneyi gevşeten ilaçlar (oksibutinin, solifenasin). Bu ilaçlar yalnızca doktor reçetesiyle, kabızlık ve mesanenin tam boşalıp boşalmadığı kontrol edildikten sonra verilir; tedavi sırasında kabızlık ve mesane boşalması izlenir.
• Biyofeedback: disfonksiyonel işemede çocuk ekrandaki bir oyun aracılığıyla pelvik taban kaslarını gevşetmeyi öğrenir.
• Sinir stimülasyonu: bazı durumlarda deri üzerinden uygulanan elektriksel stimülasyon.

Gündüz yakınmaları olan çocukta gece idrar kaçırma da varsa önce gündüz sorunları tedavi edilir.