Kız çocuklarında vajinal reflü: idrardan sonra damlama

Vajinal reflü nedir?

Bazı kız çocuklarında idrar yaparken idrarın bir kısmı vajinaya girer ve orada geçici olarak birikir. Çocuk tuvaletten kalktığında, zıpladığında, öksürdüğünde veya hapşırdığında bu idrar dışarı akar ve külot ıslanır. Buna vajinal reflü (vezikovajinal reflü) denir.

İsmi benzese de vajinal reflünün vezikoüreteral reflü ile bir ilgisi yoktur: burada idrar böbreğe geri kaçmaz.

Vajinal reflü en sık tuvalet eğitimini tamamlamış küçük kızlarda görülür, genç kadınlarda nadirdir. Hayati tehlikesi yoktur.

Neden olur?

Ana neden, idrar yaparken dizlerin bitişik olmasıdır. Bacaklar birbirine yakın olduğunda idrar vajinaya dolup orada geçici olarak birikir. Riski artıran etkenler şunlardır:

• fazla kilo,
• aceleci ve yanlış tuvalet alışkanlıkları,
• labial yapışıklık, yani iç dudakların kısmen birbirine yapışması.

Belirtileri

• idrar yaptıktan birkaç dakika sonra, çoğu zaman tuvaletten kalkınca külotun ıslanması,
• başka idrar yakınmalarının (ani sıkışma, gece idrar kaçırma) olmaması,
• genital bölgede kızarıklık ve ağrı, bazen akıntı ve kötü koku.

Tetkikler

Tanı büyük ölçüde ebeveynin anlattıklarına ve doktor muayenesine dayanır. Dış genital organlar çoğu zaman normal görünür. Ultrason her kız çocuğunda gerekmez; bazen idrar yollarının normal olduğunu ve mesanenin tam boşaldığını görmek için yapılır.

Tedavi: tuvalette doğru oturuş

Vajinal reflü ilaçla değil, tuvalet alışkanlıklarıyla düzelir. Kızınıza şunları öğretin:

• klozette dik oturmak, bacaklarını iyice açık tutmak,
• ayakları yere yetişmiyorsa küçük bir basamak üzerine koymak,
• isterse klozete ters, yüzü rezervuara dönük, ata biner gibi oturmak: bu konumda bacaklar kendiliğinden açık kalır,
• idrar bittikten sonra hafifçe öne arkaya sallanmak veya öksürmek,
• ayağa kalkıp yavaşça ona kadar saymak, sonra yeniden oturup idrar yapmayı denemek,
• silerken tuvalet kâğıdını genital bölge ile anüs arasındaki bölgeye hafifçe bastırmak.

Gün içinde düzenli su içmek, uyanınca, yatmadan önce ve 2–3 saatte bir tuvalete gitmek de faydalıdır. Fazla kilo varsa kilo vermek yakınmaları azaltabilir. Tahriş olmuş cilt için koruyucu krem, yapışıklık varsa östrojen kremi reçete edilebilir.

Sonuç genellikle çok iyidir ve doğru oturuşla yakınmanın geçmesi tanıyı da doğrular. Kız büyüdükçe, özellikle ergenlik döneminde yakınmalar daha da azalabilir.

Ne zaman başka neden aranır?

• Damlama sürekliyse, yani çocuk normal idrar yapsa da külotu gece gündüz ıslak kalıyorsa, bu vajinal reflü için tipik değildir. Bu durumda üreterin mesane dışında, örneğin vajinada veya idrar kanalında açılması (ektopik üreter) dışlanmalıdır; kızınızı 1–2 hafta içinde bir çocuk ürologuna gösterin. Bu durum ameliyatla düzeltilebilir.
• Dudaklar arasında açıklık görünmüyorsa labial yapışıklık olabilir.
• Ani sıkışma, sık idrara çıkma veya gece idrar kaçırma da varsa çocuk gündüz idrar kaçırma açısından değerlendirilir.
• Ateş, yanma veya ağrı varsa idrar yolu enfeksiyonu dışlanmalıdır.