Piyelonefrit: çocuklarda böbrek enfeksiyonu

Piyelonefrit nedir?

Piyelonefrit, bakterilerin idrar yolları boyunca yukarı çıkarak böbreğe ulaşması ve böbrek dokusunun iltihaplanmasıdır. İdrar yolu enfeksiyonunun en ciddi şeklidir ve neredeyse her zaman ateşle seyreder.

Bebeklerde nedeni belli olmayan ateşin en sık bakteriyel nedenlerinden biridir.

Belirtileri

• 38 °C’nin üzerinde ateş, bazen titreme,
• bebeklerde: huzursuzluk, emmede isteksizlik, kusma, halsizlik; bazen tek belirti ateştir,
• büyük çocuklarda: yan veya bel ağrısı, karın ağrısı, bulantı,
• idrar yaparken yanma, sık idrara çıkma, kötü kokulu idrar.

Tanı

• Doğru yöntemle alınmış örnekten idrar tahlili ve kültürü (nasıl alınır),
• kan tahlilleri: iltihap göstergeleri, ağır durumlarda böbrek fonksiyonları,
• USG: böbrekler, idrar yollarında genişleme, apse veya tıkanıklık.

Tedavi

Antibiyotiğe tanıdan hemen sonra (idrar örneği alındıktan sonra), kültür sonucu beklenmeden başlanır. 48–72 saatten uzun gecikme böbrek skarı riskini artırır. Kültür sonucu çıkınca gerekirse antibiyotik değiştirilir.

• Genel durumu iyi olan ve ağızdan ilaç alabilen çocuklar genellikle ağızdan antibiyotikle evde tedavi edilir.
• 2 aydan küçük bebekler ile genel durumu ağır olan ve kusan çocuklar damardan antibiyotik için hastaneye yatırılır; durum düzelince ağızdan ilaca geçilir.
• Toplam süre genellikle 4–7 gündür; bazı ülkelerin ulusal rehberlerinde hâlâ 7–10 gün önerilir, bu yüzden doktorunuzun belirlediği süreye uyun. Böbreğin sınırlı bir bölgesinin iltihabında (fokal bakteriyel nefrit) tedavi daha uzun, yaklaşık 3 hafta sürer.
• Bol sıvı, ateş düşürücü.

Ateş her 10 çocuktan yaklaşık 9’unda 24–48 saat içinde düşer. Düşmezse çocuk yeniden muayene edilmeli ve USG tekrarlanmalıdır.

Sonraki tetkikler

Piyelonefrit geçirmiş bir çocukta nedeni ortaya koymak ve böbreği korumak önemlidir:

• USG: ateşli enfeksiyondan sonra her çocuğa; bebeklerde ve genel durumu ağır çocuklarda 24 saat içinde.
• İSUG (işeme sistoüretrografisi): reflüyü araştırmak için, enfeksiyon döneminde değil. 12 aydan küçük yaşta ilk ateşli enfeksiyon, tekrarlayan ateşli enfeksiyon, USG veya DMSA’da değişiklik ve her yaşta atipik enfeksiyon varlığında düşünülür.
• DMSA sintigrafisi: böbrek skarını görmek için, enfeksiyondan en az 6 ay sonra.
• Tuvalet eğitimini tamamlamış çocuklarda mesane ve bağırsak alışkanlıkları sorgulanır, çünkü mesane-bağırsak disfonksiyonunun ve kabızlığın tedavisi tekrar enfeksiyon olasılığını azaltır.

Böbrek skarı

Bazı çocuklarda iltihaplanan böbrek bölgesi skar dokusuyla iyileşir. Skar küçükse genellikle hiçbir sorun yaratmaz. Geniş veya iki taraflı skarlar yıllar sonra yüksek tansiyona ve böbrek fonksiyonunda azalmaya yol açabilir. Bu nedenle böbreğinde skar olan çocukların tansiyonu ve idrar tahlili düzenli aralıklarla kontrol edilir.