Çocuklarda idrar tahlili ve kültürü: örneği doğru almak

Örneğin alınma yöntemi neden önemli?

İdrar böbrekte sterildir, ancak dışarı çıkarken ciltteki ve genital bölgedeki bakterilerle kirlenebilir. Doğru alınmamış örnekte bakteri “bulunur”, çocuğa gereksiz antibiyotik verilir ya da tersine, gerçek bir enfeksiyon gözden kaçar.

Tuvaleti kullanan çocuklarda

1. Eller yıkanır.
2. Genital bölge suyla yıkanır, sabun ve antiseptik gerekmez. Kız çocuklarında bölgeyi önden arkaya doğru temizleyin. Erkek çocuklarında sünnet derisi kolayca geriye sıyrılıyorsa nazikçe geri çekip bölgeyi yıkayın, sonra eski konumuna getirin. Sıyrılmıyorsa zorlamayın: dışarıdan temizlemek yeterlidir.
3. Çocuk idrar yapmaya başlar, ilk kısım tuvalete akar.
4. Orta kısım steril kaba alınır.
5. Kalan kısım yine tuvalete yapılır.

Bebeklerde

• Kateter örneği: bez kullanan bebek ve çocuklarda idrar tahlili ve kültürü için güvenilir yöntemdir. Bir sağlık çalışanı tarafından çok ince bir kateterle alınır. Bazı durumlarda doktor idrarı karnın alt kısmından ince bir iğneyle alır (suprapubik aspirasyon).
• “Temiz yakalama” yöntemi: bebek beslendikten 30–60 dakika sonra bezi açılır, genital bölge yıkanır, steril kap hazır tutulur. Bebeğin karnının alt kısmına ve beline hafifçe dokunmak idrar yapmayı uyarır. İlk tarama için kabul edilir.
• İdrar torbası: cilde yapıştırılan bir torbadır. Kolaydır, ancak örnek çabuk kirlenir, bu yüzden kültür için kullanılmaz. Tamamen negatif sonuç enfeksiyon olasılığını azaltır, pozitif sonuç ise kateter örneğiyle kontrol edilmelidir.

Kültür nasıl değerlendirilir?

Laboratuvar idrarda üreyen bakterileri sayar. Tek bir tür bakterinin üremesi enfeksiyonu destekler; hangi miktarın anlamlı sayılacağı örneğin nasıl alındığına bağlıdır. Birkaç farklı bakterinin üremesi genellikle örneğin kirlendiğini gösterir; bu durumda örnek yeniden alınmalıdır.

Örneğin laboratuvara ulaştırılması

• Örnek 1–2 saat içinde laboratuvara ulaştırılmalıdır.
• Gecikecekse buzdolabında (4 °C) 24 saate kadar saklanabilir.
• Kabın üzerine çocuğun adı, tarih ve saat yazılır.

Antibiyotikten önce

İdrar yolu enfeksiyonundan şüphelenildiğinde örnek antibiyotiğe başlamadan önce alınmalıdır. Tek doz antibiyotik bile kültür sonucunu yalancı negatif yapabilir. Çocuk ağır durumdaysa veya sepsisten şüpheleniliyorsa örnek almak tedaviyi geciktirmemelidir.