Ergenlerde varikosel
Varikoseli olan ergeni doğru muayene etmek, testis hacmini izlemek ve kimin ameliyata ihtiyacı olduğunu bilmek.
Adım 1 / 10
Hedefler
Bu modülü tamamladıktan sonra
- Varikoselin patofizyolojisini ve neden çoğunlukla solda görüldüğünü açıklayabilmek.
- Klinik dereceyi belirleyebilmek ve muayeneyi doğru yapabilmek.
- Testis hacmini USG ile ölçebilmek ve hacim farkını hesaplayabilmek.
- Ameliyat endikasyonlarını bilmek ve gereksiz ameliyattan kaçınmak.
- Atipik varikoselde (sağ taraflı, ani başlangıçlı) ek değerlendirme gerektiğini fark edebilmek.
Ana mesaj: varikoseli olan ergenlerin çoğu ameliyat gerektirmez. Kararda temel ölçüt derece değil, testisin büyümesidir.
Temel bilgiler
Rakamlarla varikosel
- ~%15ergen erkeklerde
- ~%90sol taraflı
- >%20anlamlı hacim farkı
- nadir10 yaşından önce
Varikosel, pampiniform pleksus venlerinin genişlemesidir. Genellikle puberte başlangıcında, 10–15 yaşlarında saptanır.
Temel bilgiler
Patofizyoloji
- Sol testiküler ven renal vene dik açıyla dökülür, sağ testiküler ven ise doğrudan vena kava inferiora oblik olarak açılır.
- Sol renal ven aorta ile süperior mezenterik arter arasında sıkışabilir (nutcracker fenomeni).
- Kapak yetmezliği venöz reflüye, venöz staza ve testis ısısının artmasına yol açar.
- Sonuçta bazı ergenlerde testis büyümesi geri kalır ve semen parametreleri bozulabilir.
Varikoseli olan erkeklerin çoğu fertildir. Testis büyümesi geri kaldığında veya semen parametreleri bozulduğunda risk artar.
Tanı
Klinik muayene ve dereceleme
Muayene sıcak bir odada, ayakta ve sırtüstü pozisyonda, Valsalva manevrasıyla yapılır.
| Derece | Bulgu |
|---|---|
| I | Yalnızca Valsalva ile ele gelir |
| II | İstirahatte ele gelir, görülmez |
| III | Cilt üzerinden görülür |
| Subklinik | Yalnızca USG'de saptanır; tedavi gerektirmez |
İzole sağ taraflı varikosel, prepubertal çocukta varikosel, sırtüstü yatınca kaybolmayan veya ani ortaya çıkan varikosel, retroperitoneal kitleyi (örneğin böbrek tümörü) dışlamak için abdominal USG gerektirir.
Tanı
Testis hacminin ölçümü
Kararın temeli, her iki testisin USG ile ölçülen hacmidir. Orşidometre (Prader) hacmi yaklaşık olarak gösterir, USG daha doğrudur.
- Hacim = uzunluk × genişlik × derinlik × 0,71 (Lambert formülü).
- Hacim farkı = (büyük testis − küçük testis) / büyük testis × %100.
- %20'den (veya 2 ml'den) fazla fark anlamlı kabul edilir.
- Anlamlı farkın kalıcılığı tek bir ölçümle değil, yaklaşık 6 ay sonra yapılan tekrar ölçümle doğrulanmalıdır (sonraki izlem aralığı klinik duruma göre belirlenir): puberte döneminde testislerin büyümesi asenkron olabilir.
Doppler USG venöz reflüyü gösterir. Yüksek retrograd akım hızı testis asimetrisi riskinin yüksekliğiyle ilişkilidir, ancak tek başına ameliyat endikasyonu değildir.
Tanı
Semen analizi
- Pubertesini tamamlamış (Tanner V) ergende karar verirken yararlı olabilir.
- Parametreler değişken olduğu için en az iki analiz gerekir.
- Ergen ve ailesiyle özenle konuşulur; analiz zorunlu değildir.
Tedavi
Ameliyat endikasyonları
- Varikoselle birlikte küçük testis: tekrarlanan ölçümlerde kalıcı %20'den fazla hacim farkı.
- Testisi etkileyen ek bir hastalık (örneğin opere edilmiş kriptorşidizm).
- Bilateral palpabl varikosel.
- Pubertesini tamamlamış ergende bozulmuş semen parametreleri.
- Semptomatik varikosel: ağrı, ağırlık hissi.
Bu durumlar yoksa ergen 6–12 ayda bir muayene ve USG ile izlenir. Ameliyattan sonra ergenlerin çoğunda küçük testis boyut olarak diğerine yetişir.
Tedavi
Yöntemlerin karşılaştırması
| Yöntem | Avantaj | Dezavantaj |
|---|---|---|
| Mikrocerrahi subinguinal | Arter ve lenfatikler büyütme altında korunur | Mikroskop ve deneyim gerektirir, daha uzun sürer |
| Laparoskopik, lenfatik koruyucu | Hızlı, bilateral olgularda pratik | Titiz teknik gerektirir (sıklıkla lenfatik boya); lenfatikler korunmazsa hidrosel riski yüksektir |
| Laparoskopik veya açık, arterle birlikte bağlama (Palomo) | Nüks oranı düşük | Hidrosel riski yüksek |
| Embolizasyon | Cerrahi kesi gerektirmez | Radyasyon maruziyeti, endovasküler girişim, nüks daha sık olabilir |
Lenfatik koruyucu teknikler (mikrocerrahi yaklaşım veya lenfatik boya ile laparoskopi) ameliyat sonrası hidrosel riskini belirgin olarak azaltır. Yöntem çocuğun durumuna ve cerrahın deneyimine göre seçilir.
Tedavi
Ameliyattan sonra
- 2–3 gün sonra okula dönüş, 2–3 hafta ağır spora ara verme.
- 6–12 ay sonra testis hacimlerinin USG ile karşılaştırılması.
- Skrotumda yeni şişlik hidroseli düşündürür, muayene gerekir.
- Ergene kendi kendine testis muayenesi öğretilir.
Çocuk doktorunun rolü: ergenin rutin muayenesinde skrotuma bakmak, atipik varikoselde abdominal USG istemek, testis asimetrisi olan ergeni çocuk ürologuna yönlendirmek ve aileyi gereksiz kaygıdan korumak.
Test
Test: Varikosel
Kendinizi sınayın: bir cevap seçin.
14 yaşındaki bir erkekte sol taraflı II. derece varikosel var, USG'de testisler arası hacim farkı %8, yakınması yok. Ne yapılmalıdır?
Anlamlı hacim farkı, semptom veya başka bir endikasyon yoktur. Ergen muayene ve USG ile izlenir.
Hangi varikosel abdominal USG gerektirir?
İzole sağ taraflı veya sırtüstü yatınca kaybolmayan varikosel, retroperitoneal kitleyi dışlamak için abdominal USG gerektirir.
Sol testis 12 ml, sağ testis 9 ml. Hacim farkı ne kadardır?
(12 − 9) / 12 × %100 = %25. Fark %20'nin üzerindedir, ancak tekrar ölçümle doğrulanmalıdır.
Varikoselektomi sonrası hidrosel riskini hangi yaklaşım azaltır?
Hidrosel temel olarak lenfatik damarların bağlanmasına bağlıdır. Lenfatik koruyucu yöntemler hidrosel riskini azaltır. Yöntem çocuğun durumuna ve cerrahın deneyimine göre seçilir.
Varikoselle ilgili hangi ifade doğrudur?
Varikoseli olan erkeklerin çoğu fertildir. Kararda temel ölçüt, tekrarlanan ölçümlerde testis büyümesinin geri kalmasıdır.
Konu tamamlandı
Konuyla ilgili hesaplayıcılar
İlgili konular
Konuyla ilgili aileler için yazılar
Kaynaklar
- EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2026: Varicocele in children and adolescents.
- Silay MS, Hoen L, Quadackaers J, et al. Treatment of varicocele in children and adolescents: a systematic review and meta-analysis from the European Association of Urology/European Society for Paediatric Urology Guidelines Panel. Eur Urol. 2019;75(3):448–461.
Bu içerik sağlık profesyonelleri içindir ve güncel klinik kılavuzlara dayanır. Belirli bir hasta hakkındaki kararı tedaviyi yürüten hekim verir.
Son güncelleme: