Epididim kisti ve spermatosel: testisin üstünde ağrısız şişlik

Epididim kisti nedir?

Epididim, testisin üstünde ve arkasında yer alan, testisi sperm kanalına (vas deferens) bağlayan kıvrımlı bir borudur. Bu borunun içinde sıvı dolu küçük bir kese oluşabilir. Buna epididim kisti denir. Sıvının içinde sperm hücreleri de varsa kiste spermatosel adı verilir. Her ikisi de iyi huyludur, yani kanser değildir.

Kist hem küçük çocuklarda hem de ergenlerde görülür. Skrotal ultrason yapılan çocuklarla yürütülen büyük bir çalışmada kist çocukların yaklaşık %2’sinde bulunmuştur. Aynı çalışmada kistlerin boyutu 2 mm ile 35 mm arasında değişmiştir. Kist çoğu zaman epididimin baş kısmında, yani testisin üst kutbunun yanında ele gelir.

Belirtileri

• testisin üstünde, ondan ayrı olarak ele gelen yumuşak, düzgün yüzeyli şişlik,
• çoğu zaman ağrı olmaması,
• büyük kistlerde skrotumda şişlik, bazen ağrı.

Kistlerin çoğu şikâyete yol açmaz; rutin muayenede veya ergenin kendini muayenesi sırasında fark edilir.

Dikkat: testisin kendisinde ele gelen sert, ağrısız bir kitle epididim kisti değildir. Böyle bir kitle testis tümörü olabilir ve vakit kaybetmeden bir çocuk ürologuna gösterilmelidir. Ağrının olmaması beklemek için bir neden değildir.

Muayene

Doktor skrotumu elle muayene eder ve şişliğin testisin kendisinde mi yoksa epididimde mi olduğunu belirler. Tanıyı doğrulamak ve başka durumları dışlamak için skrotal ultrason yapılır. Ultrason kistin boyutunu ve yerini gösterir, onu tümörlerden, hidroselden ve varikoselden ayırt etmeye yardımcı olur.

Tedavi

• Küçük, ağrısız kist tedavi gerektirmez, takip edilir. Çocuklarda yapılan çalışmada takip sırasında bazı kistler tamamen kaybolmuş, bazıları da küçülmüştür.
• Ameliyat, kist büyüdüğünde, ağrı yaptığında veya ultrasonda doğası belirsiz kaldığında gündeme gelir. Ameliyatta kist çıkarılır. Epididim kanalcıkları çok ince olduğu için ameliyat büyütme altında (cerrahi mikroskop veya lup ile), dikkatle yapılır.

Kistin kendisi çocuk sahibi olmayı etkilemez.

Takip ve kendi kendine muayene

Kist büyüyebilir veya kist sayısı artabilir; bu yüzden doktorun belirlediği zamanlarda kontrol ve gerekirse tekrar ultrason yapılır. Ergenlerin ayda bir kez testislerini kendilerinin kontrol etmesi önerilir. Bunun nasıl yapılacağını doktor ergene anlatır.

Ne zaman doktora başvurmalı?

• testiste veya skrotumda ani, şiddetli ağrı olduğunda: bu testis torsiyonu olabilir, beklemeden acil servise başvurun,
• testisin kendisinde yeni, sert bir kitle fark ettiğinizde: ağrı olmasa da bir sonraki planlı kontrolü beklemeyin,
• kist büyüdüğünde veya ağrı yapmaya başladığında: planlı kontrol zamanını beklemeden doktora gösterin.