Testis torsiyonu nedir?
Testis, spermatik kord denen bir yapıya asılı durur. Testisi besleyen atardamar ve toplardamarlar bu kordonun içinden geçer. Bazı çocuklarda testis skrotuma yeterince sıkı tutunmadığı için kendi ekseni etrafında dönebilir. Kordon döndüğünde kan akımı durur. Buna testis torsiyonu denir.
Bu, çocuk ürolojisindeki en acil durumdur. Kan akımı geri sağlanmazsa testis birkaç saat içinde ölmeye başlar.
Kimde görülür?
- en sık 12–18 yaş arası ergenlerde, özellikle uykuda veya spordan sonra,
- yenidoğanlarda (bazen daha anne karnındayken),
- inmemiş testiste risk daha yüksektir.
Belirtileri
- aniden başlayan, şiddetli testis ağrısı, çoğunlukla tek tarafta,
- ağrı kasığa ve karnın alt kısmına yayılabilir,
- bulantı ve kusma,
- testis şişer, kızarır, yukarı çekilir, bazen yatay konuma geçer,
- ergenler utandıkları için bazen yalnızca “karın ağrısından” yakınır.
Bunlardan biri var mı?
- ağrı aniden başladı ve şiddetli, çocuğu uykudan uyandırdı
- bulantı, kusma
- testis yukarı çekilmiş, şişmiş veya kızarmış
- yenidoğanda skrotum sert, morumsu ve şiş
Hemen en yakın acil servise
Arayıp cevap beklemeyin, ağrı kesici verip sabahı beklemeyin. Bu, testis torsiyonu olabilir.
Testisin kurtarılma olasılığı (yaklaşık)
Ağrı yavaş başladı veya hafif
Aynı gün çocuk ürologuna gösterin. Apendiks testis torsiyonu ve epididimit de böyle başlayabilir; bunları torsiyondan ancak muayene ayırır.
Ağrı kendiliğinden mi geçti?
Ağrı geçse bile oğlunuzu aynı gün çocuk ürologuna gösterin veya acil servise götürün. Testis dönüp kendiliğinden geri açılabilir, bir sonraki sefer ise açılmayabilir. Ağrı yeniden başlarsa veya şişlik varsa hemen acil servise gidin. Sonraki ameliyatın zamanını muayeneden sonra doktor belirler.
Zaman neden belirleyici?
Testisi kurtarma şansı en yüksek ilk saatlerdedir. Çalışmalardaki yaklaşık sonuçlar şöyledir:
| Ağrının başlangıcından geçen süre | Testisin kurtarılma olasılığı (yaklaşık) |
|---|---|
| 6 saate kadar | yaklaşık %97 |
| 7–12 saat | yaklaşık %79 |
| 13–24 saat | yaklaşık %43–61 |
| 24–48 saat | yaklaşık %24 |
| 48 saatten fazla | yaklaşık %7 |
Bu rakamlar garanti değildir: sonucu dönmenin derecesi de etkiler ve 6 saat, beklemek için tanınmış bir süre değildir. Ağrı başlar başlamaz acil yardım alın; 6 saatin dolmasını beklemeyin.
Bu yüzden ani testis ağrısında evde beklemek, ağrı kesici verip sabahı beklemek doğru değildir.
Tanı
Tanı esas olarak muayeneyle konur. Doppler ultrason testisteki kan akımını gösterir ve yararlıdır, ama şüphe yüksekse ultrasonla vakit kaybetmeden ameliyata geçilir.
Benzer belirtiler apendiks testis torsiyonunda ve epididimitte de görülür. Bunları ayırmak doktorun işidir; bu nedenle her ani testis ağrısında acil başvuru gerekir.
Tedavi
Acil ameliyat: skrotum açılır, spermatik korddaki dönme düzeltilir, testisin rengi ve kan akımı değerlendirilir.
- Testis canlıysa skrotuma sabitlenir (orşiopeksi).
- Testis canlılığını yitirmişse çıkarılır.
- Her iki durumda da karşı testis de sabitlenir, çünkü aynı anatomik yatkınlık çoğu zaman iki tarafta da vardır.
Apendiks testis torsiyonu
Testisin üst kutbunda apendiks testis (hidatid) denen küçük, körelmiş bir doku parçası bulunur. Bunun dönmesi, 7–12 yaş arası çocuklarda akut testis ağrısının en sık nedenidir. Ağrı genellikle daha yavaş başlar, bazen testisin üst kısmında deriden mavimsi bir nokta görülür (“mavi nokta” belirtisi). Bu durum ameliyatsız, istirahat ve ağrı kesiciyle birkaç gün içinde geçer. Ancak onu testis torsiyonundan ayırmak için muayene şarttır.
Ne zaman acile başvurulmalı?
Aşağıdakilerden biri varsa randevu beklemeyin, önce arayıp cevap beklemeyin: hemen en yakın acil servise gidin.
- Testiste ani, şiddetli ağrı, özellikle uykudan uyandıran ağrı
- Ağrıyla birlikte bulantı ve kusma
- Testisin yukarı çekilmesi, şişmesi, kızarması
- Ergen erkek çocukta karnın alt kısmında veya kasıkta açıklanamayan ağrı (testisler de muayene edilmeli)
- Yenidoğanda skrotumun sert, morumsu ve şiş olması
Acil durumda 112’yi arayın (Azerbaycan’da 103)
Çocuk doktorları ve aile hekimleri için not
Akut skrotumda torsiyon dışlanana kadar acil üroloji konsültasyonu gerekir. Klinik şüphe yüksekse Doppler USG ameliyatı geciktirmemelidir; normal Doppler torsiyonu tamamen dışlamaz. TWIST skoru triyajda yararlıdır. Ağrının başlangıcından bu yana geçen süre, testisin kurtarılma olasılığını belirleyen temel etkendir. Karın ağrısıyla başvuran ergenlerde skrotum mutlaka muayene edilmelidir.
Muayenede neler yapılır?
- Torsiyon şüphesi olan çocuk bekletilmeden muayene edilir, gerekirse Doppler USG yapılır.
- Şüphe yüksekse ultrason beklenmeden ameliyata alınır.
- Ameliyatta dönme düzeltilir; kan akımı geri gelirse hem bu testis hem de karşı testis skrotuma sabitlenerek yeniden dönmesi önlenir.
Sık sorulan sorular
Ağrı geçti. Yine de doktora gitmemiz gerekir mi?
Evet, aynı gün. Bazen testis dönüp kendiliğinden geri açılır ve ağrı geçer, ama bu tehlikenin geçtiği anlamına gelmez: dönme tekrarlayabilir. Ağrı yeniden başlarsa hemen acil servise gidin. Ameliyatın gerekip gerekmediğine ve zamanına muayeneden sonra doktor karar verir.
Ameliyattan sonra çocuğum ileride baba olabilecek mi?
Testis kurtarıldıysa genellikle evet. Testis kaybedilse bile geriye kalan sağlıklı tek testis yeterli hormon ve sperm üretir.
İlgili konular
Kaynaklar
- EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2026: Acute scrotum.
- Mellick LB et al. A systematic review of testicle survival time after a torsion event. Pediatr Emerg Care, 2019.
- Barbosa JA et al. Development and initial validation of a scoring system to diagnose testicular torsion in children (TWIST). J Urol, 2013.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Çocuğunuzun tedavisine muayeneden sonra doktorunuzla birlikte karar verilir.
Son güncelleme: