Epididimit ve orşit nedir?
Epididimit, testisin arkasında bulunan ve sperm hücrelerini toplayan ince kanal sisteminin (epididimin) iltihabıdır. Orşit ise testisin kendisinin iltihabıdır. Çoğu zaman ikisi birlikte görülür.
Nedenleri
- Çocuklarda: en sık bir virüs enfeksiyonundan sonra veya tahriş sonucu gelişen, mikropsuz iltihap. Bazen idrar yollarındaki bir anomali nedeniyle idrarın testis kanallarına geri kaçması.
- Bakteriyel enfeksiyon: idrar yolu enfeksiyonuyla birlikte.
- Viral orşit: kabakulaktan sonra, genellikle ergenlerde.
- Cinsel olarak aktif ergenlerde: cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar.
Belirtiler
- testiste yavaş yavaş başlayan ağrı ve şişlik,
- skrotumda kızarıklık ve sıcaklık,
- bazen ateş, idrar yaparken yanma.
Bu belirtiler testis torsiyonuna çok benzer. Torsiyon dışlanana kadar her ani testis ağrısı acil muayene gerektirir.
Tanı
- muayene,
- Doppler ultrason: iltihapta testise kan akımı genellikle artar, torsiyonda ise azalır. Ancak Doppler’de kan akımının görülmesi testis torsiyonunu dışlamaz. Klinik şüphe yüksekse ultrason acil müdahaleyi geciktirmemelidir,
- idrar tahlili ve idrar kültürü.
Tedavi
- dinlenme, skrotumun hafifçe yukarı kaldırılması,
- ağrı kesici ve iltihap giderici ilaçlar,
- antibiyotik yalnızca idrarda enfeksiyon bulgusu varsa veya bakteriyel bir nedenden şüpheleniliyorsa.
Şikâyetler genellikle birkaç gün içinde azalır, şişliğin tamamen geçmesi 2–4 hafta sürebilir.
Tekrarlayan epididimit
İltihap tekrarlıyorsa idrar yollarında anatomik veya işlevsel bir sorun (ektopik üreter, idrar kanalı anomalileri, mesane disfonksiyonu) araştırılmalıdır. Bunun için ultrason, gerekirse İSUG (işeme sistoüretrografisi) veya sistoskopi yapılır.
Ne zaman acile başvurulmalı?
Aşağıdakilerden biri varsa bir sonraki randevuyu beklemeyin: doktorunuzu arayın veya en yakın acil servise gidin.
- Testiste ani, şiddetli ağrı (torsiyon dışlanmalıdır)
- Yüksek ateş, titreme
- Skrotumda kızarıklık ve şişliğin hızla artması
Acil durumda 112’yi arayın (Azerbaycan’da 103)
Çocuk doktorları ve aile hekimleri için not
Prepubertal erkek çocuklarda epididimit çoğu zaman steril, postenfeksiyöz veya reaktif niteliktedir; idrar tahlili normaldir ve antibiyotik gerektirmez. Piyüri veya pozitif idrar kültürü varsa antibiyotik başlanmalı ve idrar yollarının anatomik anomalisi (ektopik üreter, üretra anomalileri) açısından ultrason yapılmalıdır. Tekrarlayan epididimit ek inceleme gerektirir. Cinsel olarak aktif ergende cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar akılda tutulmalıdır.
Muayenede neler yapılır?
- Skrotum muayene edilir, testis torsiyonundan ve apendiks testis torsiyonundan ayırt edilir.
- Doppler ultrason ve idrar tahlili yapılır.
- Nedene göre tedavi verilir, tekrarlayan durumlarda idrar yolları incelenir.
Sık sorulan sorular
Kabakulak testisleri etkileyebilir mi?
Evet, kabakulak virüsü ergenlerde testis iltihabına (orşit) yol açabilir. Aşı bu riski büyük ölçüde azaltır.
İlgili konular
Kaynaklar
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Çocuğunuzun tedavisine muayeneden sonra doktorunuzla birlikte karar verilir.
Son güncelleme: