Erkek çocuklarda üretra darlığı: zayıf idrar akımı ve ıkınma

Üretra darlığı nedir?

Üretra, idrarı mesaneden dışarı taşıyan kanaldır. Kanalın duvarında skar (yara izi) dokusu oluştuğunda kanal daralır ve idrar rahatça akamaz. Buna üretra darlığı veya üretral striktür denir.

Çocuklarda nadir görülür. Darlık kanalın herhangi bir bölümünde olabilir: penisin içinde, makatla skrotum arasındaki bölgede veya mesaneye yakın kısımda.

Üretra darlığı meatal darlık ile karıştırılmamalıdır: meatal darlıkta yalnızca penis ucundaki delik dardır, üretra darlığında ise kanalın daha içerideki bir bölümü daralmıştır.

Nedenleri

• Geçirilmiş ameliyat veya girişim. En sık nedendir. Bu çocukların çoğu daha önce hipospadias ameliyatı olmuştur. Sonda takılması da darlığa yol açabilir.
• Travma. Zedelenen üretra skar dokusuyla iyileşir.
• Doğuştan darlık. Daha önce hiçbir girişim, travma veya enfeksiyon olmadığında bu ad kullanılır.
• İltihap ve enfeksiyon. Daha nadir nedenlerdir.

Hipospadias ameliyatından sonra darlık özellikle ağır (proksimal) formlarda daha sık görülür. Komplikasyonlar ameliyattan hemen sonra da, yıllar sonra da ortaya çıkabilir. Bu nedenle bu çocuklar uzun süre izlenir.

Belirtileri

• ince, zayıf veya kesik kesik idrar akımı,
• idrar yaparken ıkınma, tuvalette uzun süre kalma,
• mesanenin tam boşalmaması,
• tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları,
• gündüz veya gece idrar kaçırma, idrar yaparken ağrı,
• bazen idrarda kan.

Aileler çoğu zaman akımın eskisinden zayıf olduğunu ve çocuğun tuvalette uzun kaldığını fark eder. Hipospadias ameliyatından sonra idrar ince bir sızıntı şeklinde geliyorsa veya idrar yaparken penisin alt yüzü balon gibi şişiyorsa çocuğu doktora gösterin.

Tanı

• Üroflovmetri. Çocuk özel bir cihaza idrar yapar, cihaz akımın hızını ve şeklini kaydeder. Ardından mesanede kalan idrar ultrasonla ölçülür. Basit bir ilk adımdır, ancak normal sonuç darlığı tamamen dışlamaz.
• Kontrastlı röntgen tetkiki. Üretraya kontrast madde verilir ve hem dolum sırasında hem de idrar yaparken görüntü alınır. Darlığın yeri ve uzunluğu görülür. İşeme sistoüretrografisi bu tetkikin bir parçasıdır.
• Endoskopi. Anestezi altında ince bir kamerayla üretranın içine bakılır (sistoskopi).

Tedavi

Tedavi darlığın yerine, uzunluğuna ve nedenine göre belirlenir.

• Endoskopik tedavi. Kanal bujilerle genişletilir veya görüntü altında içeriden kesilir (üretrotomi). Daha az invazivdir, ancak çocuklarda darlık sık tekrarlar. Tekrarlanan kesilerin başarısı daha da düşüktür; bu yüzden doktorlar bunları defalarca tekrarlamaktan kaçınır.
• Açık onarım (üretroplasti). Kısa darlıkta daralmış bölüm çıkarılır ve sağlam uçlar birbirine dikilir. Uzun darlıkta kanal yanağın iç yüzünden alınan dokuyla (greft) veya bölgesel bir deri flebiyle genişletilir. Çalışmalarda açık onarımın sonucu endoskopik tedaviden çok daha kalıcı olmuştur.

Yöntem seçimi her çocuk için ayrı ayrı konuşulur. Ameliyattan sonra idrar akımı üroflovmetriyle izlenir.

Ne zaman doktora başvurmalı?

Akım zayıfladıysa, çocuk ıkınıyorsa veya sık enfeksiyon geçiriyorsa planlı randevu alın. Çocuk hiç idrar yapamıyorsa, karnın alt kısmı şişmiş ve ağrılıysa ya da zayıf akımla birlikte ateş varsa, randevuyu beklemeden acil başvurun.

Hipospadias ameliyatı olmuş çocukları şikâyet olmasa da kontrollere getirin.