Kasık fıtığı ve hidrosel
Kasık ve skrotal şişliği doğru değerlendirmek, inkarserasyonu tanımak ve hangi çocuğun ne zaman ameliyat edileceğini bilmek.
Adım 1 / 10
Hedefler
Bu konuyu okuduktan sonra
- Çocuklarda kasık fıtığı ile hidroselin ortak nedenini açıklayabilmek.
- Fıtığı hidroselden klinik olarak ayırt edebilmek.
- İnkarsere fıtığı tanıyabilmek ve ilk adımları bilmek.
- Ameliyat zamanını yaşa ve klinik duruma göre belirleyebilmek.
- Hidroselin hangi durumlarda izlendiğini, hangi durumlarda ameliyat edildiğini bilmek.
Ana mesaj: çocuklarda kasık fıtığı kendiliğinden kapanmaz ve inkarserasyon riski nedeniyle tanıdan sonra fazla geciktirilmeden ameliyat edilir. Basit hidrosel ise bebeklerin çoğunda 1–2 yaşına kadar kendiliğinden geriler.
Temel bilgiler
Rakamlarla
- %1–5term doğan bebeklerde fıtık
- çok daha yüksekprematüre doğanlarda
- ~6:1erkek/kız oranı
- ~%60sağ taraf
Çocuklarda kasık fıtığı hemen her zaman indirekt fıtıktır: testisin inişi sırasında oluşan processus vaginalis kapanmaz ve karın boşluğundan bağırsak, omentum ya da kızlarda over bu kanala girer.
Kanal dar olduğunda yalnızca sıvı geçer ve komünikan hidrosel gelişir. Anatomik sorun aynı, klinik tablo farklıdır.
Temel bilgiler
Spektrum: fıtıktan hidrosele
| Durum | Processus vaginalis | Klinik |
|---|---|---|
| Kasık fıtığı | Geniş açık | Ağlarken ortaya çıkan, sakinleşince geri giren şişlik |
| Komünikan hidrosel | Dar açık | Boyutu gün içinde değişir: sabah küçük, akşam büyük |
| Nonkomünikan hidrosel | Kapalı | Boyutu sabit, yumuşak, ağrısız; çoğu zaman rezorbe olur |
| Kordon kisti | Orta bölümü açık kalmış | Testisin üstünde, kordon boyunca küçük, hareketli kist |
| Abdominoskrotal hidrosel | Karın içine uzanan kese | Çok büyük, karına bastırınca skrotum gerilir; nadirdir. USG ile değerlendirilir, çocuk ürologu bireysel plan yapar: ameliyat zamanı semptomlara, gerginliğe ve testis üzerindeki etkiye göre belirlenir |
Tanı
Fıtık mı, hidrosel mi?
- Şişliğin üst sınırı ele geliyor mu? Hidroselin üst sınırı palpe edilir, fıtık ise kasık kanalına uzanır.
- Redükte oluyor mu? Fıtık çoğu zaman bastırınca ya da çocuk sakinleşince geri girer.
- Boyutu değişiyor mu? Gün içinde boyutu değişen hidrosel komünikandır.
- Testis ayrıca palpe ediliyor mu? Gergin bir hidrosel testisi gizleyebilir.
- Ebeveynin çektiği fotoğraf ya da video çok yararlıdır: muayene sırasında fıtık görülmeyebilir.
Transillüminasyona tek başına güvenilmemelidir: bebeklerde bağırsak ansı da ışığı geçirebilir.
Tanı genellikle kliniktir. USG yalnızca şüpheli olgularda, testis palpe edilemediğinde ya da adolesanda yeni gelişen hidroselde gerekir.
Tanı
İnkarsere fıtık
Fıtık kesesindeki organ redükte edilemez (inkarserasyon). Kanlanması da bozulursa strangülasyon gelişir. Her iki durumda da acil cerrahi değerlendirme gerekir. Risk en çok yaşamın ilk yılında, özellikle prematüre doğanlarda yüksektir.
- Sert, ağrılı, redükte olmayan şişlik.
- Susturulamayan ağlama, kusma, karın distansiyonu.
- Geç dönemde ciltte kızarıklık, morarma, bağırsak tıkanıklığı bulguları.
- İnkarsere fıtık testisin dolaşımını da bozabilir.
- İnkarserasyon şüphesi
- Acil cerrahi muayene
- Strangülasyon ve bağırsak iskemisi şüphesi var mı? (kızarıklık, ağır genel durum, peritonit): varsa redüksiyon denenmeden acil ameliyat
- Şüphe yoksa: deneyimli hekim analjezi altında dikkatli manuel redüksiyon uygular
- Başarılıysa 24–72 saat içinde ameliyat; başarısızsa acil ameliyat
Tanı
Kızlarda fıtık
- Kızlarda fıtık daha az görülür, kesede çoğu zaman over bulunur.
- Redükte edilemeyen over, torsiyon ve iskemi riski nedeniyle erken ameliyat gerektirir.
- Nadiren fıtık kesesinde testis bulunur: bu, komplet androjen duyarsızlığı sendromu (46,XY) olabilir. Bilateral fıtığı olan kızlarda bu olasılık akılda tutulmalıdır.
Tedavi
Fıtıkta ameliyat zamanlaması
| Durum | Öneri |
|---|---|
| Term doğmuş bebek ve çocuk, redükte edilebilen fıtık | Tanıdan kısa süre sonra (birkaç hafta içinde) elektif ameliyat |
| İnkarserasyon atağından sonra manuel redüksiyon yapılmış fıtık | 24–72 saat içinde, ödem gerilediğinde |
| Yenidoğan yoğun bakım ünitesindeki prematüre bebek | Bireysel karar; randomize çalışmada (HIP) ameliyatın taburculuk sonrasına ertelenmesi daha az ciddi advers olayla ilişkili bulunmuştur |
| Kızda redükte edilemeyen over | Erken ameliyat |
Fıtık bağı ya da kemer çocuklarda fıtığı tedavi etmez ve inkarserasyonu önlemez. Önerilmez.
Tedavi
Cerrahi teknikler
Açık herniotomi: kasık katlantısından küçük bir kesiyle kese bulunur, spermatik korddan ayrılır ve yüksek ligasyon yapılır. Çocuklarda yama (mesh) kullanılmaz.
Laparoskopik teknik: internal inguinal halka karın içinden kapatılır, aynı seansta karşı taraf da değerlendirilir. Açık processus vaginalis, ileride semptomatik olacak bir fıtıkla aynı şey değildir: profilaktik kapatma her çocuk için zorunlu değildir, yarar ve riskler gözetilerek bireysel karar verilir.
Her iki teknik de güvenlidir, sonuçlar benzerdir. Açık teknikte karşı tarafın rutin eksplorasyonu önerilmez.
Prematüre doğmuş ya da anemik bebeklerde genel anestezi sonrası apne riski vardır. Bu bebekler ameliyattan sonra monitörize edilerek izlenir.
Tedavi
Hidroselde yaklaşım
| Durum | Yaklaşım |
|---|---|
| Basit, boyutu sabit hidrosel | 12–24 aya kadar izlem |
| Komünikan (boyutu değişen) hidrosel | Ameliyat zamanı yaşa, sürekliliğe, eşlik eden fıtığa ve testis patolojisine göre belirlenir |
| 2 yaşından sonra devam eden hidrosel | Ameliyat |
| Çok büyük, gergin, abdominoskrotal hidrosel | Daha erken ameliyat |
| Adolesanda yeni gelişen hidrosel | Önce USG: tümör, torsiyon, enflamasyon ve varikosel ameliyatı sonrası hidrosel ayırt edilir |
Komünikan hidroselde ameliyat, erişkinlerden farklı olarak inguinal yoldan yapılır: açık kalan kanal bağlanır. Edinsel, nonkomünikan hidroselde (adolesanlarda) skrotal yaklaşım (Lord, Jaboulay/Winkelmann) da kullanılır. Sıvı iğneyle aspire edilmez: yeniden birikir ve enfeksiyon riski vardır.
Çocuk doktorunun rolü: fıtığı hidroselden ayırmak, fıtığı olan çocuğu zaman kaybetmeden sevk etmek, ebeveyne inkarserasyon belirtilerini öğretmek ve basit hidroselde gereksiz erken ameliyattan kaçınmak.
Test
Test: Kasık fıtığı ve hidrosel
Kendinizi sınayın: bir cevap seçin.
Term doğmuş 3 aylık erkek bebekte ağlarken sağ kasıkta ortaya çıkan, sakinleşince geri giren bir şişlik var. En doğru yaklaşım hangisidir?
Çocuklarda fıtık kendiliğinden kapanmaz ve bebeklerde inkarserasyon riski yüksektir. Ameliyat tanıdan sonra fazla geciktirilmeden yapılır.
8 aylık bir çocukta skrotumda boyutu sabit, yumuşak, ağrısız bir şişlik var, üst sınırı palpe ediliyor. Ne yapılmalıdır?
Bu, nonkomünikan (basit) hidroseldir. Çoğu 1–2 yaşına kadar kendiliğinden rezorbe olur.
Sabah küçük olan, akşam ve ağlarken büyüyen skrotal şişlik neyi düşündürür?
Boyutun gün içinde değişmesi processus vaginalisin açık olduğunu gösterir. Bu, komünikan hidroseli düşündürür. Ameliyat zamanı yaşa, hidroselin devam edip etmediğine, eşlik eden fıtığa ve testis patolojisine göre belirlenir.
Kasıktaki şişlik sertleşmiş, ağrılı ve bebek kusuyor. İlk adım nedir?
Bu, inkarsere fıtıktır. Acil cerrahi muayene gerekir. Strangülasyon ya da bağırsak iskemisi şüphesi yoksa analjezi altında redüksiyon denenir: başarılıysa 24–72 saat içinde ameliyat, başarısızsa acil ameliyat. İskemi şüphesinde redüksiyon yapılmaz, acil ameliyat uygulanır.
Bilateral kasık fıtığı olan bir kız çocuğunda ameliyat sırasında kesede overe benzemeyen bir gonad bulunuyor. Ne düşünülmelidir?
Fenotipik olarak kız olan bir çocukta fıtık kesesinde testis bulunması komplet androjen duyarsızlığı sendromunu (46,XY) düşündürür. Karyotip analizi ve endokrinoloji konsültasyonu gerekir.
Konu tamamlandı
İlgili konular
Konuyla ilgili aileler için yazılar
Kaynaklar
- EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2026: Hydrocele.
- Blakely ML, Krzyzaniak A, Dassinger MS, et al. Effect of early vs late inguinal hernia repair on serious adverse event rates in preterm infants: a randomized clinical trial. JAMA. 2024;331(12):1035–1044.
- Olesen CS, Mortensen LQ, Öberg S, Rosenberg J. Risk of incarceration in children with inguinal hernia: a systematic review. Hernia. 2019;23(2):245–254.
Bu içerik sağlık profesyonelleri içindir ve güncel klinik kılavuzlara dayanır. Belirli bir hasta hakkındaki kararı tedaviyi yürüten hekim verir.
Son güncelleme: