Priapizm nedir?
Priapizm, cinsel uyarılmayla ilişkisi olmayan, saatlerce süren ve kendiliğinden geçmeyen ereksiyondur. Çocuklarda nadir görülür, ancak en sık görülen formu acil bir durumdur: zamanında müdahale edilmezse penis dokusunda kalıcı hasara yol açabilir.
Sabah ereksiyonları ya da kısa süreli ereksiyonlar normaldir. Kendiliğinden geçer ve ağrı yapmaz.
Türleri
- İskemik priapizm: en sık görülen formdur (yaklaşık %95). Kan penisin içinde göllenir, oksijen azalır. Ereksiyon sert ve ağrılıdır, penisin başı ise yumuşak kalır. Bu acil bir durumdur.
- Tekrarlayan (stuttering) priapizm: kısa, ağrılı ereksiyonlar tekrar eder ve kendiliğinden geçer. Bu ataklar çoğu zaman ağır iskemik priapizmden önce gelir; bu yüzden doktora mutlaka söyleyin.
- İskemik olmayan priapizm: genellikle penise, perineye (iki bacak arasındaki bölge) ya da pelvise alınan darbeden 3 saat ile 7 gün sonra gelişir. Ereksiyon tam sert değildir. Acil değildir, ancak doktor muayenesi gerekir.
- Yenidoğanda priapizm: çok nadirdir, çoğu zaman kendiliğinden geçer.
Nedenleri
Çocuklarda priapizmin en sık nedeni orak hücreli anemidir: olguların yaklaşık %65’i. Diğer nedenler arasında lösemi, travma ve bazı ilaçlar vardır. Yaklaşık her 10 çocuktan birinde neden bulunamaz.
Orak hücreli anemisi olan erkek çocuklarda ilk atak ortalama 15 yaşında görülür, ancak her 4 olgudan biri ergenlik öncesinde ortaya çıkar.
Evde ne yapılabilir?
Ereksiyon geçmiyorsa çocuğunuzdan idrar yapmasını, yürümesini, su içmesini isteyin. Ağrı için yaşına uygun bir ağrı kesici verilebilir.
Bu önlemler 2 saat içinde işe yaramadıysa beklemeyin: hemen acil servise gidin. Ağrı çok şiddetliyse ya da çocuğunuzun orak hücreli anemisi varsa daha erken başvurun.
Tanı
Doktor ereksiyonun ne zaman başladığını, ağrıyı, önceki atakları, kullanılan ilaçları, kan hastalıklarını ve travmayı sorar. Penisin Doppler ultrasonu kan akımını gösterir ve priapizmin türünü ayırt etmeye yardımcı olur. Orak hücreli anemi testi dahil kan tetkikleri yapılır. Gerekirse penisten kan alınarak oksijen düzeyine bakılır.
Tedavi
- İskemik priapizm acilen tedavi edilir. En hafif yöntemle başlanır, gerekirse bir sonraki basamağa geçilir. Çocuklarda bu girişimler genellikle anestezi altında yapılır.
- Orak hücreli anemide çocuk ürologu bir çocuk hematoloğuyla birlikte çalışır. Amaç hem atağı durdurmak hem de yenilerini önlemektir.
- İskemik olmayan ve yenidoğan priapizmi önce gözlem ve basit önlemlerle yönetilir.
Ereksiyon ne kadar erken geçerse penisin gelecekteki işlevi açısından sonuç o kadar iyi olur. Bu yüzden utanmadan, vakit kaybetmeden başvurun.
Ne zaman acile başvurulmalı?
Aşağıdakilerden biri varsa randevu beklemeyin, doktordan yanıt beklemekle de vakit kaybetmeyin: hemen 112'yi (Azerbaycan'da 103) arayın veya en yakın acil servise gidin.
- Ağrılı, sert ereksiyon basit önlemlere rağmen 2 saat içinde geçmiyor
- Orak hücreli anemisi ya da lösemisi olan çocukta geçmeyen ereksiyon
- Ereksiyon geçmiyor ve ağrı giderek artıyor
Acil durumda 112’yi arayın (Azerbaycan’da 103)
Çocuk doktorları ve aile hekimleri için not
Priapizm, cinsel uyarıyla ilişkisiz, ≥4 saat süren tam ya da kısmi ereksiyondur ve çocuklarda nadirdir. Nedenler: orak hücreli anemi (yaklaşık %65), lösemi (%10), travma (%10), idiyopatik (%10), ilaçlar (%5). Orak hücreli anemide ilk atağın ortalama yaşı yaklaşık 15'tir, %25'i ergenlik öncesinde görülür. İskemik (düşük akımlı) priapizm en sık formdur (%95): ağrılıdır, korpus kavernozumlar rijit, glans ve korpus spongiozum yumuşaktır; geri dönüşsüz hasar riski nedeniyle acil bir durumdur. Tekrarlayan (stuttering) priapizm, kendiliğinden geçen ataklarla seyreder ve çoğu zaman iskemik ataktan önce gelir. İskemik olmayan (yüksek akımlı) priapizm genellikle penis, perine ya da pelvis travmasından 3 saat ile 7 gün sonra gelişir ve acil değildir; yenidoğan priapizmi çok nadirdir, orak hücreli anemiyle ilişkili değildir, saptanabilen en sık nedeni polisitemidir ve seyri iyi huyludur. EAU önerileri (tümü güçlü): tüm hastalarda Doppler ultrason; iskemik priapizmde tam kan sayımı ve hemoglobinopati taraması; orak hücreli anemiye bağlı priapizmde çocuk hematolojisiyle multidisipliner yaklaşım; iskemik priapizmde en az invaziv yöntemle başlayan basamaklı tedavi; yenidoğan ve iskemik olmayan priapizmde başlangıçta konservatif yaklaşım. İskemi şüphesinde korporal kan gazı (pO2 < 30, pCO2 > 60, pH < 7,25) yol göstericidir. Konservatif önlemler (yürüme, işeme, sıvı, analjezi) 2 saat veya daha uzun süre etkisiz kalırsa acil müdahale gerekir.
Muayenede neler yapılır?
- Priapizm şüphesinde çocuk beklemeden muayene edilir; ereksiyonun ne zaman başladığı, önceki ataklar, ilaçlar ve travma sorulur.
- Penisin Doppler ultrasonu ve kan tetkikleri yapılır, gerekirse penisten kan gazı alınır.
- İskemik priapizmde tedavi anestezi altında, en hafif yöntemden başlanarak basamaklı yapılır; orak hücreli anemide karar çocuk hematoloğuyla birlikte verilir.
Sık sorulan sorular
Oğlumun sabahları ereksiyonu oluyor. Bu priapizm mi?
Hayır. Sabah ereksiyonları ve kısa süreli ereksiyonlar normaldir, kendiliğinden geçer ve ağrı yapmaz. Priapizm saatlerce süren, çoğu zaman ağrılı ve kendiliğinden geçmeyen ereksiyondur.
Çocuğumda orak hücreli anemi var. Ne yapmalıyım?
Ereksiyon ağrılıysa ve geçmiyorsa hemen acil servise gidin ve çocuğunuzun orak hücreli anemisi olduğunu söyleyin. Kısa, tekrarlayan ataklar oluyorsa bunu hematoloğa ve çocuk ürologuna anlatın: atakların önlenmesi için birlikte bir plan yapılır.
Bir darbeden birkaç gün sonra başlayan ereksiyon geçmiyor. Bu da acil mi?
Bu, travma sonrası gelişen iskemik olmayan priapizm olabilir. İskemik tip kadar acil değildir, ancak çocuğu aynı gün bir çocuk ürologuna gösterin: türleri ancak muayene ve tetkik ayırt edebilir.
İlgili konular
- Parafimozis Sünnet derisinin penisi sıkması Hastalık
- Testis torsiyonu Testis dönmesi, akut testis ağrısı Hastalık
- Penis eğriliği Kordi; penisin kendi ekseni etrafında dönmesi (torsiyon) ayrı bir bulgudur Hastalık
- Genital yaralanmalar Testis torbasına darbe, fermuar yaralanması, straddle yaralanması Hastalık
Kaynaklar
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Çocuğunuzun tedavisine muayeneden sonra doktorunuzla birlikte karar verilir.
Son güncelleme: