Mikropenis: erkek çocuklarda yaşa göre normal penis boyu

Mikropenis nedir?

Mikropenis, yapısı normal olan penisin boyunun yaşa göre beklenenden çok küçük olmasıdır. Tıbbi ölçüt şudur: gerdirilmiş penis uzunluğu yaşa uygun ortalamanın 2,5 standart sapmadan (SD) daha fazla altındaysa mikropenis kabul edilir. Miadında doğmuş yenidoğanda bu sınır yaklaşık 2,5 cm’dir; kesin değerlendirme yaşa uygun tabloyla yapılır.

Mikropenis nadirdir. Ailelerin “penisi küçük” şikâyetinin büyük bölümü aslında gömülü penistir: penis normal boyuttadır ama yağ dokusu ve derinin altında gizlenmiştir.

Penis doğru olarak nasıl ölçülür?

Ölçümü doktor yapar: kasıktaki yağ yastığı kemiğe (pubis) kadar bastırılır, penis hafifçe gerilir ve kemikten penisin ucuna kadar olan mesafe ölçülür. Yağ yastığı bastırılmadan ölçüm yapılırsa penis olduğundan kısa görünebilir.

Gömülü penis mi, mikropenis mi?

Ailelerin “penisi küçük” şikâyetinin çoğu aslında gömülü penistir. Farkı doğru ölçüm ortaya koyar.

Gömülü penisMikropenis

Penisin boyutuNormaldir, deri ve yağın altında gizlenmiştirPenisin kendisi yaşına göre çok küçüktür

ÖlçümdeYağ yastığı bastırılınca normal boy görülürGerilmiş uzunluk yaşa göre normalin 2,5 SD altındadır

NedeniKalın yağ yastığı, derinin zayıf tutunması, penoskrotal perde, sünnet sonrası skarÇoğu zaman hormon eksikliği (hipofiz veya testisler)

Görülme sıklığıSıkNadir

TetkikÇocuk ürologu muayenesiHormon tahlilleri, endokrinologla birlikte

TedaviHafif olgularda takip, gerekirse ameliyatTestosteron tedavisi

Önemli: gömülü peniste standart sünnet yapılmamalıdır, durumu kötüleştirebilir. Önce bir çocuk ürologu muayene etmelidir.

Çocuklarda normal penis boyu

Kısaca: ortalama gerdirilmiş penis uzunluğu miadında doğmuş yenidoğanda 3,5 cm, 1–2 yaşında yaklaşık 4,7 cm, 3–4 yaşında 5,5 cm, 5–11 yaş arasında ise 6,0–6,4 cm’dir. Boy yenidoğanda 2,5 cm’nin, daha büyük çocukta ise aşağıdaki tabloda yaşına karşılık gelen sınırın altındaysa mikropenisten söz edilir.

Aşağıda gerdirilmiş penis uzunluğunun ortalaması ve mikropenis sınırı (ortalamanın 2,5 SD altı; boy bundan da kısaysa mikropenis sayılır) verilmiştir. Rakamlar Hatipoğlu ve Kurtoğlu’nun (2013) derlemesindeki referans tablodan alınmıştır (bu tablo Harriet Lane Handbook’a dayanır). Tabloda yenidoğanlar ile bebek ve çocuklar için ayrı satırlar bulunduğundan burada da ayrı gösterilmiştir.

Miadında doğmuş yenidoğan (yenidoğanlarda yapılan ölçümler):

Yaş	Ortalama boy	Bundan kısaysa mikropenis
Miadında doğmuş yenidoğan	3,5 cm	2,5 cm

Bebekler ve çocuklar (yaş gruplarına göre referans tablo). Bu tablonun ilk grubu (0–5 ay) yenidoğan dönemini de kapsar, ancak kaynakta miadında doğmuş yenidoğanlar için ayrı bir satır verilmiştir; yenidoğan değerlendirilirken yukarıdaki 2,5 cm sınırı kullanılır. Tablo tek başına tanı koydurmaz: doktor doğru ölçümden sonra çocuğun yaşına uygun referansa göre −2,5 SD ölçütünü uygular.

Yaş	Ortalama boy	Bundan kısaysa mikropenis
0–5 ay	3,9 cm	1,9 cm
6–12 ay	4,3 cm	2,3 cm
1–2 yaş	4,7 cm	2,6 cm
2–3 yaş	5,1 cm	2,9 cm
3–4 yaş	5,5 cm	3,3 cm
4–5 yaş	5,7 cm	3,5 cm
5–6 yaş	6,0 cm	3,8 cm
6–7 yaş	6,1 cm	3,9 cm
7–8 yaş	6,2 cm	3,7 cm
8–9 yaş	6,3 cm	3,8 cm
9–10 yaş	6,3 cm	3,8 cm
10–11 yaş	6,4 cm	3,7 cm

Ergenlik başlayana kadar penis çok yavaş büyür, bu yüzden 5–11 yaşındaki erkek çocuklarda boyun neredeyse hiç değişmemesi normaldir. Belirgin büyüme ergenlikte başlar ve ergenliğin başlama zamanı erkek çocuklar arasında birkaç yıl farklılık gösterebilir.

Nedenleri

Penisin anne karnında ve hayatın ilk aylarında büyümesi testosteron hormonuna bağlıdır. Mikropenisin nedenleri:

• beyindeki hipofiz bezinin testisleri uyaran hormonları az üretmesi (en sık neden),
• testislerin kendisinin az testosteron üretmesi,
• dokuların testosterona yeterince yanıt vermemesi,
• genetik sendromlar,
• bazen bir neden bulunamaz.

Tetkikler

• hormon tahlilleri (testosteron, LH, FSH), özellikle hayatın 1–3. aylarında,
• gerekirse genetik tetkik (karyotip),
• çocuk endokrinoloğu ile birlikte değerlendirme.

Tedavi

Temel tedavi testosterondur: iğne veya krem şeklinde kısa kürler hâlinde verilir. Çoğu çocukta penis belirgin şekilde büyür. Hormon eksikliği varsa tedaviye ergenlikte de devam edilir.