Üretral prolapsus nedir?
İdrar kanalının (üretranın) iç yüzünü örten mukoza, kanalın dış ağzından dışarı sarkar ve deliğin çevresinde şiş bir halka oluşturur. Buna üretral prolapsus denir.
En sık ergenlik öncesi kız çocuklarında görülür. Kesin nedeni bilinmemektedir. Karın içi basıncı artıran durumlar, örneğin şiddetli öksürük ve kabızlık, prolapsusa zemin hazırlayabilir. Fazla kilo ve genital bölgeye travma da risk faktörleri arasında sayılır.
Belirtileri
- külotta veya bezde az miktarda kan lekesi: aileler prolapsusu çoğu zaman bu şekilde fark eder,
- idrar deliğinin çevresinde kırmızı veya mor, simit şeklinde bir şişlik,
- çoğu zaman ağrı olmaması, bazen idrar yaparken veya silerken rahatsızlık,
- nadiren idrar yapmada zorlanma.
Tanı
Genellikle doktor muayenesi yeterlidir: halka şeklindeki şişliğin ortasında idrar deliği görülür. Tanı için çoğu zaman karmaşık tetkiklere gerek kalmaz. Kız çocuklarında genital bölgeden kanamanın başka nedenleri de vardır, örneğin vajinada yabancı cisim veya vulvovajinit. Bu yüzden kan gördüğünüzde kendiniz tanı koymaya çalışmayın, çocuğu doktora gösterin.
Neden tedavisiz bırakılmamalı?
Dışarı çıkan mukoza zamanla sıkışabilir, kan dolaşımı bozulabilir ve yüzeyinde yaralar oluşabilir. Bu durumda doku ölebilir (nekroz), ağrı artar ve ameliyat gerekir. Bu nedenle prolapsusun zamanında tedavi edilmesi gerekir.
Tedavi
- Östrojen kremi: doktorun önerdiği az miktarda (nohut büyüklüğünde) krem günde 1–2 kez doğrudan kızarık bölgeye sürülür. Krem kısa süreli, prolapsus iyileşene kadar kullanılır; süresini doktor belirler.
- Ilık oturma banyosu: çocuk günde 2 kez 15–20 dakika sığ, ılık suda oturur.
- Altta yatan nedenin giderilmesi: kabızlık ve uzun süren öksürük tedavi edilir.
Antibiyotik prolapsusu tedavi etmez ve yalnızca aynı anda bir enfeksiyon varsa verilir.
Ameliyat ne zaman gerekir?
Krem ve banyo her zaman işe yaramaz. Dışarı çıkan mukozanın kesilip çıkarılması şu durumlarda düşünülür:
- tedaviye rağmen prolapsus geçmiyorsa,
- prolapsus iyileştikten sonra yeniden oluşuyorsa,
- kanama sürüyorsa, şiddetli ağrı veya idrar yapmada zorlanma varsa,
- dışarı çıkan dokuda kan dolaşımı bozulmuşsa (tromboz, nekroz).
Ne zaman doktora başvurmalı?
Külotta veya bezde kan gördüğünüzde çocuğu doktora gösterin. Çocuk idrar yapamıyorsa, şişlik bölgesinde şiddetli ağrı varsa veya kanama artıyorsa planlı randevuyu beklemeden acile başvurun.
Prolapsus tedaviden sonra da tekrarlayabilir. Bu nedenle tedavi bittikten sonra da kontrol muayenelerine gelin ve kabızlığı önlemeye çalışın.
Ne zaman acile başvurulmalı?
Aşağıdakilerden biri varsa bir sonraki randevuyu beklemeyin: doktorunuzu arayın veya en yakın acil servise gidin.
- İdrar yapamama veya idrar yaparken ciddi zorlanma
- Şişlik bölgesinde şiddetli ağrı
- Durmayan veya artan kanama
Acil durumda 112’yi arayın (Azerbaycan’da 103)
Çocuk doktorları ve aile hekimleri için not
Üretral prolapsus esas olarak ergenlik öncesi kızlarda görülür, başvuru sırasında ortalama yaş yaklaşık 4'tür. En sık şikâyet genital kanamadır; meatusun merkezde yer aldığı halka (“doughnut”) şeklinde hiperemik kitle genellikle klinik tanı için yeterlidir. Karın içi basıncı artıran faktörler (kronik öksürük, kabızlık) tedavi edilmelidir. Konservatif tedavi topikal östrojen kremi ve oturma banyolarından oluşur; 278 pediatrik olgunun derlendiği bir çalışmada medikal tedavi tüm hastaların %19'unda (ilk seçenek olarak uygulandığı kızların %32,7'sinde) başarılı olmuş, nüks tedaviden 2 yıla kadar sonra da bildirilmiştir. Konservatif tedavinin başarısızlığı, nüks, devam eden kanama, idrar retansiyonu ve komplike prolapsus (tromboz, nekroz) cerrahi eksizyon endikasyonlarıdır. Ayırıcı tanıda yabancı cisim, vulvovajinit, üretral karünkül, ektopik üreterosel ve tümör düşünülmelidir; istismar şüphesinde dikkatli muayene ve aileyle ayrıntılı görüşme önerilir.
Muayenede neler yapılır?
- Dış genital bölge nazikçe muayene edilir, şişliğin rengi ve boyutu değerlendirilir.
- Kabızlık, uzun süren öksürük ve idrar yapmayla ilgili şikâyetler sorulur.
- Krem ve oturma banyosu tedavisi anlatılır, kontrol muayenesi planlanır.
Sık sorulan sorular
Kan nereden geliyor: idrar kanalından mı, vajinadan mı?
Aileler kanı çoğu zaman külotta veya bezde görür ve kaynağını evde ayırt etmek zordur. Üretral prolapsusta kan, idrar deliğindeki şişlikten gelir. Kız çocuklarında genital kanamanın başka nedenleri de olduğundan çocuğu mutlaka doktora gösterin.
Ameliyat ne zaman gerekir?
Krem ve banyo işe yaramadığında, prolapsus iyileştikten sonra yeniden oluştuğunda, kanama sürdüğünde, şiddetli ağrı veya idrar yapmada zorlanma olduğunda.
Antibiyotik vermek gerekir mi?
Antibiyotik prolapsusun kendisini tedavi etmez. Doktor yalnızca aynı anda bir enfeksiyon varsa antibiyotik verir.
İlgili konular
Kaynaklar
- Kacimi SEO et al. Conservative approach for the treatment of urethral prolapse in children: case report and literature review of 278 pediatric cases. Afr J Urol, 2021.
- Seck NF et al. Conservative management of urethral prolapse in African girls: a report of 15 cases. Afr J Urol, 2022.
- Gill BC. Urethral prolapse. Medscape, 2021.
- SickKids staff. Urethral prolapse. AboutKidsHealth, 2019.
- The Royal Children's Hospital Melbourne. Clinical Practice Guideline: Vulval and vaginal conditions.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Çocuğunuzun tedavisine muayeneden sonra doktorunuzla birlikte karar verilir.
Son güncelleme: