--- title: "İdrar yolu enfeksiyonu: hekimler için | Çocuk Ürolojisi" description: "Hekimler için: çocuklarda idrar yolu enfeksiyonunun tanısı, tedavisi ve görüntüleme algoritması; AAP 2026 ve EAU kılavuzlarının karşılaştırmasıyla." lang: tr url: https://kidsurologycare.com/tr/hekimler-icin/idrar-yolu-enfeksiyonu/ --- # Çocuklarda idrar yolu enfeksiyonu: AAP 2026 ve EAU İYE tanısını zamanında ve doğru koymak, antibiyotiğin veriliş yolunu ve süresini seçmek, hangi çocuğa USG, hangisine İSUG gerektiğini iki temel kılavuza göre bilmek. Yazar: [Dr. Perviz Hacıyev](/tr/doktor/), Avrupa Board sertifikalı çocuk üroloğu (FEAPU). Çocuk ürologları, ürologlar, çocuk cerrahları, çocuk doktorları ve asistan hekimler için 16 adım ~25 dk İçindekiler 1. Hedefler 1. [Bu konuyu okuduktan sonra](#addim-1) 2. Temel bilgiler 1. [Rakamlarla İYE](#addim-2) 2. [İki kılavuz: AAP 2026 ve EAU](#addim-3) 3. Tanı 1. [Ne zaman değerlendirilmeli: 72 saat](#addim-4) 2. [İdrar örneği nasıl alınır?](#addim-5) 3. [Tanı kriterleri: AAP 2026](#addim-6) 4. [Tanı kriterleri: EAU ve farklar](#addim-7) 5. [Atipik İYE](#addim-8) 4. Tedavi 1. [Oral mı, parenteral mi?](#addim-9) 2. [Tedavi süresi](#addim-10) 3. [İlaç seçimi](#addim-11) 4. [Görüntüleme: böbrek ve mesane USG'si](#addim-12) 5. [İSUG ve DMSA: kime gerekir?](#addim-13) 6. [Tekrarlayan İYE'nin önlenmesi](#addim-14) 7. [Çocuk üroloğuna sevk](#addim-15) 5. [Test](#addim-16) Adım **1** / 16 Hedefler ## Bu konuyu okuduktan sonra - İYE şüphesi olan çocuğun ne zaman değerlendirilmesi gerektiğini bilmek. - Yaşa uygun yöntemle idrar örneği almak ve AAP 2026 tanı kriterlerini uygulamak. - Febril İYE'yi, sistiti ve atipik İYE'yi ayırt etmek. - Antibiyotiğin veriliş yolunu (oral veya parenteral) ve süresini yaşa ve riske göre seçmek. - İlk febril İYE sonrasında USG, İSUG ve DMSA endikasyonlarını bilmek. - AAP 2026 ve EAU önerilerinin nerede örtüştüğünü, nerede ayrıldığını bilmek. Klinik ipucu İki kılavuz temel konularda örtüşür: tanı, doğru alınmış idrarın tahlili ve kültürüyle konur; idrar torbası kültür için kullanılmaz; febril İYE kısa kürlerle tedavi edilir; MBD araştırılır ve tedavi edilir. Farklar esas olarak oral tedaviye başlanabilecek yaşta ve İSUG endikasyonlarındadır. Temel bilgiler ## Rakamlarla İYE - **~%7** ateşli bebeklerde İYE (AAP 2026) - **~%8 / ~%2** 7 yaşına kadar kızlarda / erkeklerde - **~%80** etken E. coli - **~%15** ilk febril İYE sonrası renal skar **Risk faktörleri (AAP 2026 sistematik derlemesine göre):** küçük yaş; kız cinsiyet; sünnetsiz küçük erkek çocuklar (sünnetli erkeklerde risk daha düşüktür, sünnetsizlerde ise kızlardakinden de yüksektir); odağı belli olmayan ateş; geçirilmiş İYE; MBD ve kabızlık; gündüz idrar kaçırma; görüntülemede anomali; prematüre doğum; 1 yıldan kısa süre kullanıldıktan sonra kesilmiş antibiyotik profilaksisi. Anne sütüyle beslenme riski azaltır. Bebeklerde İYE çoğu zaman yalnızca ateşle, bazen huzursuzluk, emmede azalma, sarılık, kusma veya ishalle kendini gösterir. Ağır olgularda sepsis gelişebilir. Ağrılı ve sık işeme, sıkışma hissi gibi yakınmaları genellikle ancak 2 yaşından büyük çocuklar dile getirebilir. Temel bilgiler ## İki kılavuz: AAP 2026 ve EAU AAP 2026 EAU (Çocuk Ürolojisi, 2026) Hangi çocuklar 8 günlükten 5 yaşa kadar, tıbbi açıdan komplike olmayan çocuklar Yaş sınırı konmamıştır Kapsam dışı Nörojen mesane, immün yetmezlik, ileri derecede prematürite, bilinen böbrek ve idrar yolu anomalisi (CAKUT), çok sistemli veya ağır kronik hastalık Çocuk ürolojisi kılavuzunun bir bölümüdür; VUR, obstrüksiyon ve nörojen mesane ayrı bölümlerde ele alınır Hedef okuyucu Çocuk doktorları, aile hekimleri, acil servis hekimleri Ürologlar ve çocuk ürologları Yapı GRADE yöntemiyle 8 temel öneri (2 güçlü, 6 koşullu; kanıt düzeyi düşük veya çok düşük) ve 4 iyi uygulama bildirimi (good practice statement) Güçlü ve zayıf dereceli öneriler Dikkat AAP panelindeki ürolog ve nefrolog üyeler önerilerin tümünü desteklememiş, son kararlar oy çokluğuyla alınmıştır. Özellikle VUR yönetimine ilişkin öneri, çocuk üroloğuna başvurulana kadar izlenecek bir başlangıç yaklaşımı olarak sunulur. AAP 2026 kılavuzu, artık geçerli olmayan 2011 kılavuzunun yerini alır: yaş aralığı 2–24 aydan 8 gün–5 yaşa genişletilmiş, risk değerlendirmesinden ırk ölçütü çıkarılmıştır. Tanı ## Ne zaman değerlendirilmeli: 72 saat **AAP 2026 (koşullu öneri, düşük kanıt düzeyi):** odağı belli olmayan ateşi olan 2–24 aylık çocuk ve İYE ile uyumlu yakınması (ağrılı işeme, yeni başlayan sıkışma veya sık işeme) olan 2–5 yaşındaki çocuk, yakınmalar başladıktan sonraki 72 saat içinde İYE yönünden değerlendirilmelidir; daha uzun süre yalnızca izlemek önerilmez. - Altı çalışmanın birleşik analizinde 72 saatten önce yapılan değerlendirme renal skarı azaltmıştır (göreli risk 0,68). - Piyelonefrit veya böbrek hasarı riski yüksek olan çocuklar daha erken değerlendirilmelidir: bilinen anomali (hidronefroz, VUR), geçirilmiş febril İYE, piyelonefritle uyumlu bulgular (örneğin yan ağrısı). - Ateş: rektal ölçümde 38 °C'nin üzeri. - Değerlendirme aile hekimi veya çocuk doktoru muayenehanesinde yapılabilir; çocuğun mutlaka acil servise götürülmesi gerekmez. **EAU:** tedaviye ateşin başlangıcından itibaren 48–72 saatten daha geç başlanması renal skar riskini artırır. İki kılavuz da tedavinin geciktirilmemesini vurgular. Tanı ## İdrar örneği nasıl alınır? Çocuk Yöntem Not Tuvalet eğitimi almış çocuk Temizlik sonrası orta akım idrarı EAU 2026, güçlü Tuvalet eğitimi almamış çocuk Kateter veya suprapubik aspirasyon Tahlil ve kültür için (EAU 2026, güçlü) Tuvalet eğitimi almamış, stabil çocuk Uyarım (stimülasyon) ile temiz yakalama Tarama için kabul edilebilir (EAU, zayıf). AAP 2026'ya göre temiz yakalama örneğinde kültür eşiği daha yüksektir (aşağıya bakınız) Her yaşta İdrar torbası Kültür için kullanılmaz (EAU, güçlü). Yalnızca negatif sonucu değerlidir **8–60 günlük ateşli bebeklerde** (AAP'nin 2021 kılavuzu; AAP 2026 bu konuda o kılavuza atıf yapar) iki yol vardır. Birincisi: idrar kateter veya suprapubik aspirasyonla alınır ve tahlile, tahlil pozitifse kültüre gönderilir. İkincisi: tahlil için idrar torbayla ya da kendiliğinden veya uyarımla işeme sırasında alınır; tahlil pozitifse kültür için kateter veya suprapubik aspirasyonla yeni örnek alınır (güçlü öneri). AAP 2026'ya göre yöntem seçilirken çocuğun yaşından çok, idrar örneğinin başarıyla alınabilme olasılığı göz önünde bulundurulmalıdır. Dikkat İdrar mümkünse ilk antibiyotik dozundan önce alınmalıdır. Tek bir doz bile kültürü yanlış negatif yapabilir. Çocuk ağır hastaysa ve örnek hızla alınamıyorsa tedavi geciktirilmez. Tanı ## Tanı kriterleri: AAP 2026 AAP 2026, tıbbi açıdan komplike olmayan çocuklarda “yüksek olasılıklı İYE” tanımını yaşa göre yapar. Tanı için hem inflamasyon bulgusu (piyüri veya lökosit esteraz) hem de pozitif kültür gerekir. Yaş Kültür beklenirken olası İYE Kültürden sonra: inflamasyon bulgusu Kültürden sonra: kültür ve örnek alma yöntemi 0–2 ay ≥ 5 lökosit/büyük büyütme alanı veya lökosit esteraz eser ya da daha fazla ≥ 5 lökosit/büyük büyütme alanı veya lökosit esteraz eser ya da daha fazla (her yöntemle) Patojen mikroorganizma ≥ 10.000 cfu/ml; kateter veya suprapubik aspirasyon 2 aylıktan 5 yaşa kadar ≥ 10 lökosit/büyük büyütme alanı veya lökosit esteraz ≥ 2+ ≥ 5 lökosit/büyük büyütme alanı veya lökosit esteraz ≥ 1+ (her yöntemle) Kateter: ≥ 10.000 cfu/ml; temiz yakalama: ≥ 100.000 cfu/ml - 2011 kılavuzunda kateter örneği için eşik 50.000 cfu/ml idi. Yeni kanıtlara göre tek mikroorganizma için 10.000 cfu/ml eşiği, özgüllüğü klinik açıdan anlamlı ölçüde azaltmadan duyarlılığı artırır. Temiz yakalama örneklerinde kontaminasyon sık olduğundan eşik 100.000 cfu/ml olarak kalır. - Tahlil eşikleri kesin kural değil, kararı destekleyen göstergelerdir. Genel durumu kötü olan çocukta tahlil sonucu şüpheli olsa bile kültür alınıp ampirik tedaviye başlanabilir. Genel durumu iyi olan ve odak bulgusu bulunmayan çocukta ise şüpheli tahlil sonucu daha çok İYE olmadığına işaret eder; ek risk faktörü yoksa ampirik tedavi genellikle gerekmez. - Nitrit özgüldür, ancak duyarlılığı düşüktür ve inflamasyonu göstermez: asemptomatik bakteriüriyi İYE'den ayırmaz. - Tipik üropatojenler: E. coli, Proteus, Klebsiella ve diğer gram-negatif bakteriler, Enterococcus. Birden fazla mikroorganizmanın veya üropatojen olmayan bir bakterinin üremesi genellikle kontaminasyondur. - DMSA akut dönemde piyelonefriti gösterebilir, ancak tanı için rutin olarak kullanılmaz. Tanı ## Tanı kriterleri: EAU ve farklar - **Piyüri (EAU):** santrifüj edilmiş idrarda büyük büyütme alanında 5'ten fazla lökosit (25/µl) veya santrifüjsüz idrarda 10 lökosit/µl'den fazla. 2 yaşından küçük çocuklarda tek başına nitrit yeterince duyarlı değildir. - **Kültür (EAU 2026):** febril İYE'de ≥ 100.000 cfu/ml beklenir; ancak temiz yakalama, orta akım ve kateter örneklerinde tek bir mikroorganizmanın 1.000–10.000 cfu/ml üremesi pozitif kabul edilebilir. Suprapubik aspirasyonda her üreme anlamlıdır. 4 aylıktan küçük ateşli bebeklerde klinik ve laboratuvar bulgular uyumluysa ve örnek doğru alınmışsa 1.000 cfu/ml eşik olarak kabul edilebilir. - **Prokalsitonin** 1,0 ng/ml'nin üzerinde olduğunda (EAU) küçük çocuklarda piyelonefriti öngörür. Destekleyici bir belirteçtir, tek başına tanı koydurmaz. AAP 2026 EAU 2026 Kateter örneği ≥ 10.000 cfu/ml 1.000–10.000 cfu/ml üreme pozitif kabul edilebilir Temiz yakalama örneği ≥ 100.000 cfu/ml 1.000–10.000 cfu/ml üreme pozitif kabul edilebilir Suprapubik aspirasyon ≥ 10.000 cfu/ml Her üreme Piyüri Tanı için zorunludur Tahlil ve kültür birlikte yorumlanır Klinik ipucu Pratik sonuç: kateter örneğinde tek bir üropatojenin ≥ 10.000 cfu/ml üremesi ve piyüri, iki kılavuza göre de İYE'dir. Daha düşük koloni sayılarında, özellikle piyüri yoksa, sonuç klinik tabloyla birlikte yorumlanır. Piyürisiz bakteriüri çoğu zaman asemptomatik bakteriüri veya kontaminasyondur. **Febril İYE** (≥ 38 °C ateşle seyreden) piyelonefrit olarak kabul edilir. Ateşsiz, yalnızca sık ve ağrılı işemeyle seyreden İYE ise genellikle sistittir. 2 yaşından büyük çocuklarda piyelonefrit daha yüksek ateş ve kostovertebral açıda ağrı ile kendini gösterebilir. Tanı ## Atipik İYE Tipik İYE Atipik İYE Etken Sık görülen bakteriler (E. coli) E. coli dışı ve/veya çoklu ilaca dirençli etken Yanıt Oral antibiyotiğe 48 saat içinde hızlı yanıt Oral tedaviye yanıt yok veya çocuk oral tedaviyi tolere edemiyor Ortam Hastaneye yatış gerekmez Hastaneye yatış gerekebilir Dikkat NICE aynı temel özellikleri sıralar ve şunları ekler: çocuğun genel durumu ağırdır veya sepsis vardır, idrar akımı zayıftır, karında veya mesanede kitle vardır, kreatinin yükselmiştir. Bunlardan biri varsa İYE atipik kabul edilir. AAP 2026 kılavuzu da benzer bir grup tanımlar: 1 aylıktan küçük yaş, E. coli dışı etken, sünnetli erkek çocuk, ağır seyir (septik şok, yoğun bakım yatışı), güvenilir izlemin sağlanamaması. Bu çocuklarda ilk febril İYE sonrasında İSUG bireysel bir seçenek olarak değerlendirilir (bkz. “İSUG ve DMSA: kime gerekir?”). Tedavi ## Oral mı, parenteral mi? - **8–28 günlük bebek (AAP 2026, koşullu öneri, çok düşük kanıt düzeyi):** parenteral antibiyotikle başlanır ve klinik düzelmeden sonra kısa sürede oral tedaviye geçilir; tedavinin tamamen parenteral sürdürülmesi önerilmez. - **28 günlükten büyük, 5 yaşından küçük çocuk (AAP 2026, güçlü öneri, çok düşük kanıt düzeyi):** oral antibiyotik; hastaneye yatış gerektiren parenteral veya ardışık (önce intravenöz, sonra oral) tedavi rutin olarak önerilmez. Oral ilacı alabilen ve başka bir nedenle yatışı gerekmeyen çocuk ayaktan tedavi edilir. - AAP'ye göre parenteral veya ardışık tedavi şu durumlarda uygun olabilir: 28 günlükten küçük yaş, bakteriyemi, kritik hastalık, çocuğun oral ilaç alamaması. - Ailenin ilacı eczaneden zamanında temin edemeyeceğinden endişe ediliyorsa oral tedaviden önce tek doz parenteral antibiyotik uygulanabilir. Önerinin güçlü olmasının nedeni: oral ve parenteral tedavide renal skar ve kısa dönemde tekrarlama sıklığı aynıdır; parenteral tedavi ise hastaneye yatış, damar yolu açılırken ağrı, ilacın damar dışına kaçması (ekstravazasyon), ek maliyet ve periferik yoldan yerleştirilen santral venöz kateterin (PICC) komplikasyonları (enfeksiyon, tromboz) ile ilişkilidir. Yaş ve klinik durum AAP 2026 EAU 2026 8–28 gün Parenteral, ardından kısa sürede oral Parenteral 1–2 ay Oral (stabil bebekte) Parenteral (2 aylıktan küçük) 2 aydan büyük, stabil Oral Oral veya parenteral (etkinlik aynıdır) Ağır klinik tablo, sepsis, kusma Parenteral veya ardışık Parenteral (güçlü) Dikkat Temel fark 1–2 aylık bebeklerdedir: AAP stabil bebekte oral tedaviyi, EAU ise ürosepsis riski nedeniyle parenteral tedaviyi önerir. Bu yaşta karar bebeğin durumuna ve yerel olanaklara göre verilir. Tedavi ## Tedavi süresi **AAP 2026 (koşullu öneri, düşük kanıt düzeyi):** İYE'de 7 günü aşmayan, yani 7 gün veya daha kısa süreli antibiyotik kürü önerilir. 10 randomize çalışmada kısa ve uzun kürlerde tekrarlayan İYE sıklığı aynı bulunmuştur; kısa kürden sonra dirençli etkene bağlı tekrarlayan İYE daha az görülmüş, ancak fark istatistiksel olarak anlamlı değildir. Çocuk Klinik tablo Süre (AAP 2026) Düşük risk, 2–5 yaş, anomali yok Ateşsiz İYE, sistit bulguları 3–5 gün Düşük risk, 2–24 ay Febril İYE 5–7 gün Düşük risk, 2 yaşından büyük, anomali yok Febril İYE, piyelonefrit bulguları (örneğin ateş ≥ 39 °C) 5–7 gün Yüksek risk, 8 günlükten 2 aylığa kadar Febril İYE 7–14 gün Yüksek risk, 2 aydan büyük Bilinen anomali, bakteriyemi veya tedaviye yetersiz yanıt 7–14 gün **EAU 2026:** febril İYE'de 4–7 gün, oral veya parenteral (güçlü); basit sistitte 3–5 gün. Fokal bakteriyel nefritte toplam süre yaklaşık 3 haftadır. Klinik ipucu Kültür beklenirken ampirik tedaviye başlanmışsa ve kültür negatif gelmişse antibiyotik kesilir. İstisna: idrar örneği antibiyotikten sonra alınmışsa. Tedavi ## İlaç seçimi - **AAP 2026:** mümkünse dar spektrumlu ilaç. Genel durumu ağır olmayan, tıbbi açıdan komplike olmayan çocukta yerel duyarlılık %80–85'in üzerindeyse sefazolin (parenteral) veya sefaleksin (oral) seçilebilir. Alternatifler (direnç yüksekse veya intolerans varsa): seftriakson, sefiksim, trimetoprim-sülfametoksazol, siprofloksasin; bunlar dikkatle ve yerel direnç verilerine göre seçilir. - **EAU 2026:** seçim yerel direnç durumuna ve önceki kültürlere göre yapılır. Kürün tamamının yalnızca oral üçüncü kuşak sefalosporinle verilmesi, 2–4 gün intravenöz tedavi ve ardından oral devam kadar etkilidir. - İlaç, kültür sonucuna göre düzenlenir. - Deksametazon renal skarı azaltmaz ve bu amaçla önerilmez. Dikkat Nitrofurantoin böbrek dokusunda yeterli konsantrasyona ulaşmaz, bu nedenle febril İYE'de kullanılmaz. Basit sistitte ise iyi bir ampirik oral seçenektir. Ateş çocukların %90'ında 24–48 saat içinde düşer. Uygun tedaviye rağmen sürüyorsa apse ve obstrüksiyonu dışlamak için USG tekrarlanır. Tedavi ## Görüntüleme: böbrek ve mesane USG'si **AAP 2026 (güçlü öneri, düşük kanıt düzeyi):** ilk febril İYE'yi geçiren 5 yaşından küçük her çocukta böbrek ve mesane USG'si yapılır. Amaç VUR'u değil, yapısal anomalileri ve VUR ile ilişkili bulguları saptamaktır. - USG, VUR'u saptamada güvenilir değildir: ilk febril İYE sonrasında VUR için duyarlılık yaklaşık %50, özgüllük %71'dir. Normal USG VUR'u dışlamaz, ancak yüksek dereceli VUR olasılığını azaltır. - Febril İYE sonrasında çocukların yaklaşık %22'sinde USG'de bir değişiklik bulunur, ancak tedaviyi değiştiren bulgu yalnızca yaklaşık %3'ünde (24 aylıktan küçüklerde %4,5'inde) görülür. - AAP'ye göre USG'nin akut dönemde yapılması zorunlu değildir; ağır veya atipik seyirde ise akut dönemde yapılır. **EAU 2026 (güçlü):** febril İYE geçiren bebeklerde ve genel durumu kötü olan çocuklarda USG 24 saat içinde yapılır. Yatış gerektirmeyen çocuklarda daha sonraya planlanabilir. Tuvalet eğitimi almış çocuklarda işeme öncesi ve sonrası, rezidüel idrar ölçümüyle birlikte yapılır. Klinik ipucu İki kılavuza göre de ilk febril İYE sonrasında USG gerekir. Fark zamanlamadadır: EAU bebeklerde ve genel durumu kötü çocuklarda 24 saat içinde USG önerir, AAP ise ağır olmayan çocuklarda USG'nin tedaviden sonra ayaktan yapılmasını kabul edilebilir bulur. Tedavi ## İSUG ve DMSA: kime gerekir? **AAP 2026 (koşullu öneri):** USG'si normal olan ve ilk febril İYE'yi geçiren 5 yaşından küçük çocukta rutin İSUG önerilmez. İSUG şu durumlarda önerilir: - İlk febril İYE sonrasında USG'de klinik açıdan anlamlı değişiklik. - 2 yaşından küçük çocukta ikinci febril İYE. - 2 yaşından büyük çocukta, açıklayan başka bir risk faktörü yoksa ikinci febril İYE. - İlk febril İYE sonrasında bireysel seçenek olarak: 1 aylıktan küçük yaş, E. coli dışı etken, sünnetli erkek çocuk, ağır seyir (septik şok, yoğun bakım), güvenilir izlemin sağlanamaması. Sonuç patolojikse çocuk üroloğuna yönlendirilir. **EAU 2026 (zayıf):** İSUG (veya kontrastlı voiding ürosonografi) seçilmiş olgularda ve akut dönemden sonra yapılır. Şu durumlarda düşünülür: 12 aylıktan küçük yaşta ilk febril İYE (tipik enfeksiyon ve normal USG varsa ikinci enfeksiyonu beklemek de mümkündür); tekrarlayan febril İYE; anormal USG veya anormal DMSA; her yaşta atipik İYE. Durum AAP 2026 EAU 2026 İlk febril İYE, normal USG, 12 aydan küçük Rutin İSUG yok İSUG düşünülür; tipik İYE'de ikinci enfeksiyon beklenebilir İlk febril İYE, normal USG, 12 aydan büyük Rutin İSUG yok Genellikle gerekmez Anormal USG İSUG önerilir İSUG düşünülür İkinci febril İYE İSUG önerilir (2 yaşından büyük çocukta başka neden yoksa) İSUG düşünülür Atipik İYE Bireysel seçenek olarak Her yaşta düşünülür **DMSA:** akut dönemde piyelonefriti gösterir; renal skarı değerlendirmek için enfeksiyondan en az 6 ay sonra yapılır (EAU, zayıf). Bazı merkezler önce DMSA yapar ve İSUG'u yalnızca DMSA anormal olduğunda uygular (“yukarıdan aşağıya” yaklaşım). AAP, DMSA'yı rutin olarak önermez. İSUG genellikle tedavi bittikten sonra ayaktan yapılır. Ailenin kontrole gelemeyeceğinden ciddi endişe duyuluyorsa ilk yatış sırasında da yapılabilir (AAP). VUR saptandığında yönetimi “Vezikoüreteral reflü” modülünde ele alınmıştır. Tedavi ## Tekrarlayan İYE'nin önlenmesi - **MBD:** İYE geçiren çocukta kabızlık da dâhil olmak üzere mesane-bağırsak disfonksiyonu araştırılır ve tedavi edilir (AAP 2026, iyi uygulama bildirimi; EAU 2026, güçlü: febril ve/veya tekrarlayan İYE geçiren, tuvalet eğitimi almış her çocukta). Bunun için öykü, fizik muayene ve basit tarama anketleri yeterlidir. Kabızlığın tedavisi tekrarı azaltır. - Kabızlığın tedavisi ve işeme alışkanlıklarının düzeltilmesi yarar sağlamazsa çocuk, çocuk üroloğuna veya çocuk nefroloğuna yönlendirilir. - **Antibiyotik profilaksisi:** EAU, tekrarlayan İYE riski olan çocuklara önerir (güçlü). AAP, düşük riskli VUR'da (I–II. derece, MBD yok) rutin profilaksiyi önermez; karar aileyle birlikte verilir. Ayrıntılar: “Vezikoüreteral reflü” modülü. - **Antibiyotik dışı önlemler (EAU):** kızılcık (cranberry) ürünleri tekrarı azaltır (orta düzey kanıt); probiyotikler yalnızca yardımcı olarak kullanılır; vitaminler rutin olarak verilmez. - **Fimozis:** İYE geçiren fimozisli erkek çocuklarda topikal steroid krem tekrarı azaltır; posterior üretral valv (PUV) veya VUR da varsa sünnetin yararı daha fazladır (EAU). Aileye şu açıklanır: çocukta yeniden ateş olursa vakit kaybetmeden doktora başvurmak ve idrar tahlili yaptırmak gerekir. Tedavi ## Çocuk üroloğuna sevk - Atipik İYE veya tedaviye 48 saat içinde yanıt alınamaması. - USG'de klinik açıdan anlamlı değişiklik (dilatasyon, böbrek veya mesane anomalisi). - İSUG'da VUR veya başka bir patoloji. - Tekrarlayan febril İYE. - MBD'nin ilk basamak tedaviye yanıt vermemesi. - Tıbbi açıdan komplike çocuklar (nörojen mesane, bilinen anomali, immün yetmezlik): AAP'ye göre bu çocuklar ilgili uzmana yönlendirilir. Klinik ipucu Çocuk doktorunun rolü: 72 saat içinde değerlendirme, doğru idrar örneği, yaşa uygun oral veya parenteral tedavi, kısa kür, ilk febril İYE sonrasında USG, MBD tedavisi ve risk grubundaki çocuğun çocuk üroloğuna yönlendirilmesi. Test ## Test: İdrar yolu enfeksiyonu Kendinizi sınayın: bir cevap seçin. 1. 10 aylık bir kız çocuğunda 39 °C ateş var; idrar torbasıyla alınan örneğin tahlilinde nitrit pozitif. Bir sonraki adım nedir? İdrar torbasındaki pozitif sonuç kontaminasyon olabilir ve torba kültür için kullanılmaz. Antibiyotikten önce kateterle alınan idrarın kültürü tanıyı doğrular. 2. 14 aylık ateşli bir çocuğun kateter örneğinde büyük büyütme alanında 12 lökosit var, kültürde 20.000 cfu/ml E. coli üremiş. AAP 2026'ya göre bu bulgu neyi gösterir? AAP 2026, kateter örneği için eşiği 50.000'den 10.000 cfu/ml düzeyine indirmiştir. Piyüriyle birlikte tek bir üropatojenin 10.000 cfu/ml üremesi İYE'yi doğrular. 3. 6 haftalık bir bebekte febril İYE var: durumu stabil, iyi emiyor, kusmuyor. Tedavi yolu konusunda AAP 2026 ile EAU arasındaki fark nedir? AAP 2026, 28 günlükten büyük çocuklarda oral tedaviyi güçlü öneri olarak sunar. EAU ise ürosepsis riski nedeniyle yenidoğanlarda ve 2 aylıktan küçük bebeklerde parenteral tedaviyi önerir. 4. İdrar yolu anomalisi olmayan 3 yaşındaki bir kız çocuğunda 39,5 °C ateş ve kostovertebral açıda ağrıyla seyreden febril İYE var. Genel durumu stabil. AAP 2026'ya göre hangi tedavi uygundur? Anomalisi olmayan, 2 yaşından büyük çocukta piyelonefrit bulguları varsa AAP 5–7 günlük oral kür önerir. Nitrofurantoin febril İYE'de kullanılmaz. 5. 18 aylık bir erkek çocuk ilk tipik febril İYE'sini geçirmiş, USG normal. AAP 2026'ya göre İSUG gerekli midir? AAP, USG'si normal olan ilk febril İYE sonrasında rutin İSUG önermez. 2 yaşından küçük çocukta ikinci febril İYE, İSUG endikasyonudur. 6. Febril İYE geçiren bir çocuğun USG'si normal. Bu sonuç neyi gösterir? USG'nin VUR için duyarlılığı yaklaşık %50'dir. Normal USG yapısal anomalilerin çoğunu dışlar, ancak VUR'u dışlamaz. Konu tamamlandı [Tüm konular](/tr/hekimler-icin/)[Çocuk üroloğuna sevk kriterleri](/tr/hekimler-icin/sevk-kriterleri/) ## İlgili konular - [Vezikoüreteral reflü](/tr/hekimler-icin/vezikoureteral-reflu/) - [Alt üriner sistem disfonksiyonu ve gündüz idrar kaçırma](/tr/hekimler-icin/alt-uriner-sistem-disfonksiyonu/) - [Obstrüktif üropatiler ve antenatal hidronefroz](/tr/hekimler-icin/obstruktif-uropatiler/) ## Konuyla ilgili aileler için yazılar - [İdrar yolu enfeksiyonu](/tr/hastaliklar/idrar-yolu-enfeksiyonu/) - [Piyelonefrit](/tr/hastaliklar/piyelonefrit/) - [İdrar tahlili ve kültürü](/tr/tetkikler/idrar-tahlili/) - [Böbrek ve mesane ultrasonu](/tr/tetkikler/bobrek-mesane-ultrasonu/) - [İSUG](/tr/tetkikler/iseme-sistouretrografisi/) - [DMSA sintigrafisi](/tr/tetkikler/dmsa-sintigrafisi/) - [Kabızlık ve mesane](/tr/hastaliklar/mesane-bagirsak-disfonksiyonu/) ## Kaynaklar 1. [Alverson BK, Hains DS, Downs SM, et al. Clinical practice guideline for the diagnosis and treatment of urinary tract infection in children from 8 days to 5 years of age. Pediatrics. 2026;158(4):e2026078565.](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/?term=Clinical%20practice%20guideline%20for%20the%20diagnosis%20and%20treatment%20of%20urinary%20tract%20infection%20in%20children%20from%208%20days%20to%205%20years%20of%20age) 2. [EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2026: Urinary tract infections in children.](https://uroweb.org/guidelines/paediatric-urology/chapter/urinary-tract-infections-in-children) 3. [Roberts KB; Subcommittee on Urinary Tract Infection. Urinary tract infection: clinical practice guideline for the diagnosis and management of the initial UTI in febrile infants and children 2 to 24 months. Pediatrics. 2011;128(3):595–610.](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21873693/) 4. [Hoberman A, Wald ER, Hickey RW, et al. Oral versus initial intravenous therapy for urinary tract infections in young febrile children. Pediatrics. 1999;104(1 Pt 1):79–86.](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10390264/) 5. [National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Urinary tract infection in under 16s: diagnosis and management. NICE guideline NG224, 2022.](https://www.nice.org.uk/guidance/ng224) Bu içerik sağlık profesyonelleri içindir ve güncel klinik kılavuzlara dayanır. Belirli bir hasta hakkındaki kararı tedaviyi yürüten hekim verir. Son güncelleme: 14 Kasım 2026 --- Bilgiler ebeveynler ve meslektaşlar içindir, doktor muayenesinin yerini tutmaz. Acil durumda 112’yi (Azerbaycan’da 103) arayın.